علت ورم صورت در بیماران قلبی چیست؟ علائم هشدار، نحوه تشخیص و خطرات عوارض دارویی

ورم صورت در بیماران قلبی می‌تواند به‌دلیل تجمع مایعات، نارسایی قلبی یا عوارض بعضی داروها ایجاد شود؛ بااین‌حال، هر ورم صورتی منشأ قلبی ندارد و مشکلات کلیوی، کبدی، حساسیت و عفونت هم می‌توانند باعث آن شوند. اگر ورم ناگهانی باشد یا همراه با تنگی نفس، افزایش سریع وزن، درد قفسه سینه یا تورم لب و زبان ایجاد شود، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

دکتر مجید فرجی (فوق تخصص قلب و عروق | فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی)
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید:     ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰   -   ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱

✅  یا به‌صورت آنلاین نوبت رزرو کنید:   [رزرو آنلاین نوبت]

درمان قطعی پروستات بدون عمل جراحی (آمبولیزاسیون پروستات)  |  درمان گرفتگی رگ بدون عمل جراحی (روتابلاتور) | درمان قطعی واریس بدون عمل جراحی
 

کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائه‌دهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل درمان پروستات بدون جراحی، درمان واریس بدون جراحی، آنژیوگرافی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم

در ادامه این مقاله، با علت ورم صورت در بیماران قلبی، شکل پف صورت و اطراف چشم در نارسایی قلبی، تفاوت ورم قلبی و کلیوی، علت ورم ناگهانی یک‌طرفه صورت، علائم تجمع مایعات و روش‌های درمان ورم صورت آشنا می‌شوید و با علائمی که نیاز به بررسی فوری دارند نیز آشنا خواهید شد.

برای بررسی علت ورم و وضعیت قلب، مراجعه به متخصص قلب و عروق می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر علت کمک کند. دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، نیز می‌تواند وضعیت بیمار و علائم همراه با ورم را بررسی کرده و در صورت نیاز، اقدامات تشخیصی و درمانی مناسب را پیشنهاد کند.

ورم صورت در بیماران قلبی چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

ورم صورت در بیماران قلبی می‌تواند به دلیل تجمع مایع در بدن ایجاد شود. زمانی که قلب نتواند خون را به‌خوبی پمپاژ کند، جریان خون و فشار داخل رگ‌ها تغییر می‌کند و ممکن است مایع از رگ‌ها به بافت‌های اطراف نشت کند. این تجمع مایع گاهی در صورت، اطراف چشم‌ها، دست‌ها، پاها و مچ پا دیده می‌شود.

البته ورم صورت همیشه ناشی از بیماری قلبی نیست و می‌تواند دلایل دیگری مانند مشکلات کلیوی، بیماری‌های کبدی، حساسیت یا بعضی داروها داشته باشد. در صورتی که ورم صورت در فرد مبتلا به بیماری قلبی جدید، ناگهانی یا همراه با علائم دیگری ایجاد شده باشد، بررسی علت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

مهم‌ترین دلایل احتمالی عبارت‌اند از:

• نارسایی قلبی
• تجمع مایعات در بدن
• شدیدتر شدن بیماری قلبی
• مصرف برخی داروها

در نارسایی قلبی، تجمع مایعات می‌تواند باعث افزایش وزن و تورم اندام‌ها شود و محدود کردن نمک و پایش تغییرات وزن از اقدامات مهم در کنترل احتباس مایعات است.

علت ورم صورت در بیماران قلبی چیست؟

ورم صورت در فرد مبتلا به بیماری قلبی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه به معنی تشدید بیماری قلبی نیست. یکی از مهم‌ترین علت‌های مرتبط با قلب، تجمع مایعات در بدن است که بیشتر در نارسایی قلبی دیده می‌شود. همچنین بعضی داروهای قلب و فشار خون و برخی بیماری‌های غیرقلبی نیز می‌توانند باعث پف‌کردگی صورت یا اطراف چشم‌ها شوند.

نارسایی قلبی و تجمع مایعات

در نارسایی قلبی، توانایی قلب برای پمپاژ مؤثر خون کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه، بدن ممکن است برای جبران این وضعیت آب و سدیم بیشتری نگه دارد و مایع در بافت‌ها تجمع پیدا کند. این حالت بیشتر به شکل ورم پاها، مچ پا و ساق دیده می‌شود، اما در مواردی می‌تواند باعث پف‌کردگی صورت و به‌خصوص اطراف چشم‌ها نیز شود.

اگر ورم همراه با افزایش وزن در مدت کوتاه، تنگی نفس، خستگی یا ورم پاها ایجاد شود، احتمال ارتباط آن با احتباس مایعات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

افزایش فشار در عروق و احتباس آب و نمک

وقتی مایع در بدن افزایش پیدا می‌کند، حجم خون و فشار داخل برخی عروق نیز بیشتر می‌شود. این افزایش فشار می‌تواند خروج بخشی از مایع از رگ‌ها به بافت‌های اطراف را بیشتر کند و در نتیجه ورم ایجاد شود.

احتباس آب و نمک نیز این وضعیت را تشدید می‌کند. به همین دلیل در برخی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی، ورم با مصرف زیاد نمک یا افزایش تجمع مایعات بیشتر می‌شود. البته الگوی ورم در افراد مختلف یکسان نیست و صورت تنها یکی از قسمت‌هایی است که ممکن است دچار پف‌کردگی شود.

عوارض برخی داروهای قلب و فشار خون

برخی داروهایی که برای بیماری‌های قلبی یا کنترل فشار خون استفاده می‌شوند، ممکن است در بعضی افراد باعث ورم شوند. برای مثال، آملودیپین و برخی داروهای هم‌گروه آن می‌توانند باعث تجمع مایع و ورم، به‌خصوص در پاها و مچ پا، شوند.

بنابراین اگر ورم صورت یا سایر قسمت‌های بدن پس از شروع یک داروی جدید ایجاد شده باشد، احتمال ارتباط آن با دارو باید در نظر گرفته شود. قطع یا تغییر خودسرانه داروی قلب و فشار خون توصیه نمی‌شود و بررسی داروها باید با نظر پزشک انجام شود.

علت‌های غیرقلبی ورم صورت

ورم صورت همیشه منشأ قلبی ندارد و گاهی علت اصلی در جای دیگری از بدن است. برخی از مهم‌ترین علت‌های غیرقلبی عبارت‌اند از:

• بیماری‌های کلیوی: اختلال در دفع آب و نمک می‌تواند باعث تجمع مایعات و پف صورت، به‌خصوص اطراف چشم‌ها، شود.
• بیماری‌های کبدی: بعضی اختلالات کبدی در مراحل پیشرفته می‌توانند با احتباس مایعات و ورم همراه باشند.
• حساسیت: واکنش‌های آلرژیک ممکن است باعث ورم ناگهانی صورت، لب‌ها یا اطراف چشم‌ها شوند.
• مشکلات تیروئید: برخی اختلالات تیروئیدی می‌توانند باعث تغییر در ظاهر صورت و ایجاد پف‌کردگی شوند.
• عفونت یا التهاب: عفونت‌های دندان، سینوس یا پوست صورت ممکن است باعث ورم موضعی شوند.
• برخی داروها: علاوه بر داروهای قلبی، داروهای دیگری نیز ممکن است در بعضی افراد باعث ورم شوند.

به همین دلیل، محل ورم، زمان شروع آن، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن و علائم همراه در مشخص شدن علت اهمیت دارند.

پف کردن چشم و صورت در نارسایی قلبی چگونه است؟

پف چشم و صورت در نارسایی قلبی معمولاً به دلیل احتباس مایعات در بدن ایجاد می‌شود. زمانی که قلب توان کافی برای پمپاژ خون ندارد، بدن ممکن است آب و سدیم بیشتری نگه دارد و بخشی از این مایع در بافت‌ها جمع شود. در بعضی افراد، این تجمع مایع به شکل پف‌کردگی صورت و به‌ویژه اطراف چشم‌ها دیده می‌شود.

با این حال، پف صورت و چشم علامت اختصاصی نارسایی قلبی نیست و در نارسایی قلبی معمولاً ورم پاها و مچ پا شایع‌تر است. موارد زیر می‌توانند به تشخیص بهتر کمک کنند:

• پف اطراف هر دو چشم: ممکن است به‌صورت تورم یا حالت پف‌کرده در پلک‌ها دیده شود.
• ورم همراه صورت: در صورت تجمع بیشتر مایعات، گونه‌ها یا سایر قسمت‌های صورت نیز ممکن است متورم به نظر برسند.
• همراهی با ورم پاها: وجود ورم در مچ پا، ساق یا پاها احتمال احتباس مایعات را بیشتر مطرح می‌کند.
• افزایش وزن در مدت کوتاه: بالا رفتن وزن طی چند روز می‌تواند ناشی از تجمع مایعات باشد.
• تنگی نفس: اگر پف و ورم همراه با تنگی نفس، به‌خصوص هنگام دراز کشیدن یا فعالیت، باشد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

علائم تجمع مایعات و ادم در بیماران قلبی چیست؟

تجمع مایعات در بدن یکی از علائمی است که ممکن است در برخی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی دیده شود. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که بدن آب و نمک بیشتری نگه می‌دارد و مایع در بافت‌ها جمع می‌شود. ادم معمولاً ابتدا در قسمت‌های پایین بدن دیده می‌شود، اما با افزایش احتباس مایعات ممکن است بخش‌های دیگری را نیز درگیر کند.

علائم شایع تجمع مایعات عبارت‌اند از:

• ورم مچ پا، ساق و پاها: یکی از شایع‌ترین نشانه‌ها، به‌خصوص در پایان روز یا پس از مدت طولانی ایستادن است.
• پف‌کردگی صورت و اطراف چشم‌ها: در برخی افراد، تجمع مایعات می‌تواند باعث پف صورت یا پلک‌ها شود.
• افزایش وزن در مدت کوتاه: بالا رفتن وزن طی چند روز، بدون تغییر قابل‌توجه در رژیم غذایی، می‌تواند ناشی از تجمع مایعات باشد.
• احساس سنگینی یا کشیدگی پوست: قسمت متورم ممکن است سفت‌تر یا سنگین‌تر از حالت معمول احساس شود.
• باقی ماندن فرورفتگی روی پوست: در ادم گوده‌گذار، با فشار انگشت روی پوست متورم، فرورفتگی ایجاد می‌شود که برای مدتی باقی می‌ماند.
• تنگی نفس: اگر تجمع مایعات با درگیری ریه‌ها همراه شود، ممکن است تنگی نفس، به‌خصوص هنگام فعالیت یا دراز کشیدن، ایجاد شود.
• افزایش نیاز به ادرار در شب: برخی افراد ممکن است شب‌ها برای ادرار کردن بیشتر از حالت معمول از خواب بیدار شوند.

نکته مهم: شدت و محل ورم در همه بیماران یکسان نیست. همچنین هر نوع ورم به معنی مشکل قلبی نیست و بیماری‌های کلیوی، کبدی، برخی داروها و عوامل دیگر نیز می‌توانند باعث ادم شوند. اگر ورم به‌سرعت بیشتر شود یا همراه با تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه یا کاهش سطح هوشیاری باشد، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.

علت ورم ناگهانی یک طرف صورت چیست؟

ورم ناگهانی یک طرف صورت معمولاً با ادم عمومی ناشی از تجمع مایعات در بدن تفاوت دارد و بیشتر به یک مشکل موضعی در همان ناحیه مربوط می‌شود. عفونت دندان و لثه، التهاب سینوس‌ها، واکنش‌های آلرژیک و بعضی مشکلات پوستی از علت‌های شایع آن هستند. محل دقیق ورم و علائم همراه می‌تواند به تشخیص علت کمک کند.

عفونت دندان و لثه

عفونت دندان یا بافت‌های اطراف آن می‌تواند باعث تجمع التهاب و ایجاد تورم در یک طرف صورت یا فک شود. معمولاً درد دندان یا لثه، حساسیت هنگام جویدن، قرمزی و گاهی تب نیز همراه آن دیده می‌شود. در صورت ایجاد آبسه دندان، ورم ممکن است طی مدت کوتاهی بیشتر شود.

التهاب یا عفونت سینوس‌ها

التهاب یا عفونت سینوس‌ها، به‌خصوص سینوس‌های نزدیک چشم و گونه، ممکن است باعث تورم یک‌طرفه در اطراف چشم یا گونه شود. گرفتگی بینی، ترشحات بینی، احساس فشار یا درد در صورت و سردرد از علائم همراه احتمالی هستند. تورم شدید اطراف چشم یا تغییر بینایی نیاز به ارزیابی سریع دارد.

واکنش آلرژیک

حساسیت به غذا، دارو، نیش حشرات یا مواد دیگر می‌تواند باعث ورم ناگهانی صورت شود. این ورم گاهی در ابتدا فقط در یک سمت دیده می‌شود، اما ممکن است به قسمت‌های دیگر صورت و لب‌ها نیز گسترش پیدا کند. تورم زبان یا گلو و دشواری در تنفس می‌تواند نشانه واکنش شدید آلرژیک باشد و به رسیدگی فوری نیاز دارد.

مشکلات پوستی یا بافت‌های صورت

التهاب پوست، عفونت بافت نرم، گزش حشرات، آسیب یا ضربه نیز می‌تواند باعث تورم موضعی و یک‌طرفه صورت شود. در این شرایط معمولاً قرمزی، گرمی، درد، خارش یا حساسیت پوست نیز در همان ناحیه وجود دارد. اگر تورم بدون علت مشخص ایجاد شود، به‌سرعت افزایش پیدا کند یا با تب و درد شدید همراه باشد، بررسی پزشکی اهمیت دارد.

علت ورم بدن در بیماران قلبی چیست؟

ورم بدن در بیماران قلبی بیشتر به دلیل تجمع آب و نمک در بدن ایجاد می‌شود. در نارسایی قلبی، کاهش توان پمپاژ قلب می‌تواند باعث تغییر فشار در عروق و کاهش دفع مایعات شود؛ در نتیجه، مایع در بافت‌ها جمع شده و باعث ادم می‌شود.

این ورم معمولاً ابتدا در قسمت‌های پایین بدن دیده می‌شود و ممکن است به شکل‌های زیر بروز کند:

• ورم مچ پا و ساق‌ها، به‌خصوص در پایان روز
• پف یا سنگینی پاها و احساس کشیدگی پوست
• باقی ماندن فرورفتگی روی پوست بعد از فشار دادن ناحیه متورم
• افزایش وزن طی چند روز به دلیل تجمع مایعات
• در موارد شدیدتر، تجمع مایع در شکم یا ایجاد تنگی نفس نیز ممکن است رخ دهد.

البته هر نوع ورم بدن در فرد مبتلا به بیماری قلبی لزوماً از قلب ناشی نمی‌شود؛ مشکلات کلیوی و کبدی، بعضی داروها و سایر بیماری‌ها نیز می‌توانند باعث تجمع مایعات و ادم شوند.

تفاوت ورم صورت کلیوی و قلبی در علائم و الگوی ورم

درمان ورم صورت در بیماران قلبی چگونه است؟

درمان ورم صورت در بیماران قلبی به علت و شدت تجمع مایعات بستگی دارد و معمولاً با کنترل بیماری زمینه‌ای انجام می‌شود. اگر ورم به دلیل نارسایی قلبی و احتباس مایعات ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است با تنظیم داروها و مدیریت مصرف نمک و مایعات به کاهش ورم کمک کند.

مهم‌ترین اقدامات شامل موارد زیر است:

• درمان نارسایی قلبی: کنترل بیماری قلبی و بهبود عملکرد قلب، بخش اصلی درمان است.
• مصرف داروهای تجویزشده: داروهای ادرارآور در برخی بیماران برای دفع مایع اضافی تجویز می‌شوند؛ مقدار و زمان مصرف آن‌ها باید طبق نظر پزشک باشد.
• کاهش مصرف نمک: مصرف زیاد نمک می‌تواند باعث نگه‌داشتن آب در بدن و تشدید ورم شود.
• مدیریت مصرف مایعات: در بعضی بیماران، به‌ویژه در نارسایی قلبی پیشرفته، ممکن است محدودیت مایعات توصیه شود؛ این محدودیت برای همه بیماران یکسان نیست.
• بررسی داروهای مصرفی: برخی داروهای قلب و فشار خون می‌توانند باعث ورم شوند و در صورت نیاز، پزشک آن‌ها را تغییر می‌دهد.
• پیگیری وزن و ورم: افزایش وزن سریع یا بیشتر شدن ناگهانی ورم می‌تواند نشانه افزایش تجمع مایعات باشد و باید به پزشک اطلاع داده شود.

درمان خانگی و دارویی ورم صورت در بیماران قلبی

درمان ورم صورت در بیماران قلبی به علت ایجاد آن بستگی دارد. اگر ورم به دلیل احتباس مایعات ناشی از نارسایی قلبی باشد، درمان اصلی با کنترل بیماری قلبی و در صورت نیاز استفاده از داروهای تجویزشده انجام می‌شود. برخی اقدامات خانگی نیز می‌توانند به کنترل تجمع مایعات کمک کنند:

اقدامات خانگی:

• مصرف نمک در رژیم غذایی کاهش پیدا کند، چون سدیم می‌تواند باعث احتباس بیشتر آب در بدن شود.
• وزن به‌طور منظم بررسی شود تا افزایش سریع وزن که می‌تواند نشانه تجمع مایعات باشد، زودتر مشخص شود.
• مصرف مایعات فقط در صورتی محدود شود که پزشک برای بیمار محدودیت مایعات تعیین کرده باشد.
• داروهای قلبی طبق برنامه مصرف شوند و قطع یا کم‌وزیاد کردن آن‌ها خودسرانه انجام نشود.

درمان دارویی:

• در صورت وجود احتباس مایعات، پزشک ممکن است داروهای ادرارآور (دیورتیک‌ها) مانند فوروزماید را تجویز کند تا دفع آب و نمک اضافی افزایش پیدا کند.
• اگر داروی دیگری باعث ایجاد ورم شده باشد، پزشک ممکن است پس از بررسی شرایط بیمار، مقدار آن را تغییر دهد یا داروی دیگری جایگزین کند.
• درمان اصلی نارسایی قلبی نیز با توجه به وضعیت بیمار ممکن است شامل داروهای دیگری برای بهبود عملکرد قلب و درمان فشار خون بالا باشد.

دکتر مجید فرجی (فوق تخصص قلب و عروق | فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی)
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید:     ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰   -   ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱

✅  یا به‌صورت آنلاین نوبت رزرو کنید:   [رزرو آنلاین نوبت]

درمان قطعی پروستات بدون عمل جراحی (آمبولیزاسیون پروستات)  |  درمان گرفتگی رگ بدون عمل جراحی (روتابلاتور) | درمان قطعی واریس بدون عمل جراحی
 

کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائه‌دهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل درمان پروستات بدون جراحی، درمان واریس بدون جراحی، آنژیوگرافی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم

نکته مهم: داروهای ادرارآور نباید برای درمان ورم صورت به‌صورت خودسرانه مصرف شوند؛ زیرا می‌توانند باعث افت فشار خون، کم‌آبی بدن و اختلال در سطح الکترولیت‌ها شوند. همچنین اگر ورم صورت ناگهانی باشد یا همراه با تنگی نفس، تورم لب و زبان یا مشکل در تنفس ایجاد شود، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.

علت ورم صورت و زیر چشم در بیماران قلبی چیست؟

ورم صورت و زیر چشم می‌تواند به‌دلیل تجمع مایعات در بدن ایجاد شود و در بعضی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی دیده شود. بااین‌حال، پف زیر چشم بیشتر به مشکلاتی مانند بیماری‌های کلیوی، حساسیت و بعضی عوامل غیرقلبی نیز ارتباط دارد؛ بنابراین فقط از روی محل ورم نمی‌توان علت آن را مشخص کرد. اگر این تورم همراه با ورم پاها، افزایش سریع وزن یا تنگی نفس باشد، احتمال تجمع مایعات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

سوالات متداول درباره ورم صورت در بیماران قلبی