سکته قلبی یا انفارکتوس میوکارد امکان دارد در هر ساعتی از شبانهروز رخ دهد، اما وقوع آن در هنگام خواب، به دلیل عدم امکان دریافت سریع کمک پزشکی، خطرناکتر است. این تصور رایج وجود دارد که خواب زمان استراحت کامل قلب است و بدن در امنترین وضعیت خود قرار دارد، اما واقعیت این است که در طول خواب نیز فرآیندهای فعالی در بدن جریان دارد که میتوانند فشار قابلتوجهی به سیستم قلبیعروقی وارد کنند. برای مثال، تغییرات هورمونی شبانه و برخی اختلالات خواب میتوانند زمینهساز بروز سکته قلبی شوند، آن هم در شرایطی که فرد متوجه علائم هشداردهنده نمیشود یا آنها را نادیده میگیرد.
به همین دلیل، در این مطلب میخواهیم ارتباط خواب با سلامت قلب را دقیقتر بررسی کنیم و ضمن مرور علائم هشداردهنده قبل از خواب، راهکارهای پیشگیرانهای را مطرح کنیم که میتوانند خطر بروز سکته قلبی در ساعات شب را کاهش دهند.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
سکته قلبی در خواب چگونه است؟
سکته قلبی وقتی اتفاق میافتد که جریان خون به بخشی از عضله قلب بهطور ناگهانی کاهش پیدا میکند یا قطع میشود. در این حالت، آسیب به بافت قلب شروع میشود. این اتفاق معمولاً به دلیل انسداد یکی از عروق کرونر توسط لخته خون رخ میدهد. به همین دلیل است که پزشکان درباره سکته در خواب و مرگ ناگهانی هشدار میدهند.
ارتباط بین خواب و سکته قلبی
سکته قلبی در خواب و مرگ ناگهانی میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی باشد. در این قسمت میخواهیم ارتباط بین خواب و سکته قلبی را از جنبههای مختلف بررسی کنیم.
ریتم شبانهروزی بدن و قلب
بدن انسان از یک ریتم شبانهروزی پیروی میکند که بسیاری از عملکردهای اصلی بدن را تنظیم میکند. در ساعات اولیه صبح، حدوداً بین ۴ تا ۶ بامداد، هورمونهایی مانند کورتیزول شروع به افزایش میکنند. این تغییرات باعث بالا رفتن فشار خون و ضربان قلب میشوند. این تغییرات در برخی افراد، به خصوص کسانی که زمینه بیماری قلبی دارند، میتواند علت مرگ در خواب باشد.
آپنه انسدادی خواب (OSA)
آپنه خواب یکی از عوامل خطر سکته قلبی شبانه است، چون در این اختلال تنفس فرد در طول خواب بهطور مکرر دچار وقفه میشود. این وقفهها باعث کاهش اکسیژن خون و تحریک سیستم عصبی سمپاتیک میشوند. در نتیجه این فرایندها، فشار بیشتری به قلب وارد میشود.
مطالعات نشان دادهاند افراد مبتلا به آپنه خواب درماننشده، تا دو برابر بیشتر در معرض سکته قلبی قرار دارند.
سکته قلبی خاموش
برخی سکتههای قلبی، بهویژه در افراد دیابتی، سالمندان و زنان، با علائم خفیف رخ میدهند. این نوع سکته ممکن است فرد را از خواب بیدار نکند و تنها با خستگی شدید یا تنگی نفس خفیف همراه باشد.
کیفیت پایین خواب و استرس
خواب ناکافی یا بیکیفیت و استرس مزمن، با افزایش سطح هورمونهای استرس مانند آدرنالین و کورتیزول، فشار خون و ضربان قلب را بالا میبرند. در بلندمدت، این شرایط به دیواره عروق آسیب میزند و خطر سکته قلبی را افزایش میدهد.
بنابراین علت سکته قلبی در خواب میتواند یکی از موارد گفتهشده یا ترکیبی از آنها باشد.
علائم هشداردهنده سکته قلبی در خواب
علائم سکته قلبی قبل از خواب یا در طول شب در این بخش بهطور کامل بررسی میشود.
- درد یا ناراحتی قفسه سینه: احساس فشار، سنگینی، سفتی یا سوزش که ممکن است به بازوی چپ، پشت، فک یا گردن انتشار یابد.
- تنگی نفس ناگهانی یا احساس کمآوردن هوا در خواب
- تعریق سرد بدون دلیل مشخص
- حالت تهوع، سوءهاضمه یا استفراغ که گاهی با درد قفسه سینه همراه است.
- خستگی شدید و غیرعادی که ممکن است چند روز قبل از حادثه آغاز شده باشد.
- سرگیجه یا سبکی سر
- بیدار شدن ناگهانی با احساس اضطراب یا وحشت شدید
علائم خاموش این وضعیت هم شامل موارد زیر میشود:
- ناراحتی خفیف و گذرا در قفسه سینه
- تنگی نفس بدون درد قفسه سینه
- خستگی شدید بهتنهایی
عوامل خطرساز سکته قلبی در خواب
یکسری عوامل وجود دارند که احتمال سکته قلبی در خواب را افزایش میدهند. در این قسمت مهمترین آنها را بررسی میکنیم:
- فشار خون بالا
- بیماری عروق کرونر یا کلسترول بالا
- دیابت، بهویژه در صورت کنترلنشدن
- چاقی و اضافه وزن
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی
- افزایش سن (پس از ۴۵ سالگی در مردان و ۵۵ سالگی یا پس از یائسگی در زنان)
عوامل دیگری هم وجود دارند که به سبک زندگی مرتبط هستند، مثل استعمال دخانیات و مصرف الکل، بهویژه پیش از خواب، و همچنین رژیم غذایی ناسالم و کمتحرکی. اگر از این ریسکفاکتورها یک یا چند مورد را دارید، بهتر است همین حالا با کلینیک پزشک متخصص قلب و عروق، دکتر مجید فرجی تماس بگیرید تا وضعیت قلب شما بررسی شود و اقدامات پیشگیرانه لازم در زمان مناسب انجام شود:
۰۲۱۲۶۷۴۹۴۸۰
جدول راهکارهای پیشگیری از سکته قلبی در خواب
برای پیشگیری از سکته قلبی در خواب، تغییرات گفتهشده در جدول زیر را پیشنهاد میکنیم.
| دستهبندی راهکارها | اقدام پیشگیرانه | توضیح |
|---|---|---|
| تغییرات بلندمدت در سبک زندگی | ترک دخانیات | قطع مصرف سیگار و قلیان |
| فعالیت بدنی منظم | حداقل ۳۰ دقیقه پیادهروی تند در روز | |
| رژیم غذایی سالم برای قلب | افزایش مصرف سبزی، میوه و ماهی | |
| کنترل وزن و چربی شکمی | کاهش وزن و دور شکم | |
| مدیریت استرس | مدیتیشن، یوگا یا تنفس عمیق | |
| کنترل فشار خون، قند و کلسترول | چکاپ منظم و مصرف دارو | |
| عادات بهداشتی قبل از خواب | صرف شام سبک | شام سبک ۲–۳ ساعت قبل خواب |
| پرهیز از الکل، نیکوتین و کافئین | عدم مصرف در شب | |
| ایجاد روتین آرامشبخش | آرامسازی قبل خواب | |
| خواب و بیداری منظم | خواب و بیداری در ساعت ثابت | |
| درمان اختلالات خواب | تشخیص و درمان آپنه خواب | مراجعه به پزشک در صورت خرخر |
اقدام فوری در صورت مشکوک بودن به سکته قلبی
اگر علائم سکته قلبی شبانه را تجربه کردید، حتی اگر خفیف باشند:
- فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
- آرام بمانید و بنشینید یا دراز بکشید.
- در صورت نداشتن حساسیت، یک عدد آسپرین ۳۲۵ میلیگرمی را بجوید.
- هرگز خودتان رانندگی نکنید.
- در صورت بیهوشی فرد، از AED و احیای قلبی ریوی استفاده شود.
جمعبندی
سکته قلبی در خواب پدیدهای خاموش و خطرناک است که معمولاً بدون هشدار واضح رخ میدهد. برای اینکه بتوانید تا حد امکان از بروز این مشکل جلوگیری کنید، بهتر است علائم سکته قلبی را بشناسید و سعی کنید عوامل خطر مثل سیگار، استرس و سبک زندگی ناسالم را از زندگیتان حذف کنید. همچنین ایجاد تغییرات مثبت در خواب، تغذیه و فعالیت بدنی نقش مهمی در کاهش این خطر دارد.
در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر و ویزیت دورهای وضعیت قلب توسط مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، میتوانید هماکنون با شمارههای زیر تماس بگیرید:
۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰
۰۲۱۲۶۷۴۹۴۸۰
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
سوالات متداول (FAQ) درباره سکته قلبی در خواب
آیا ایست قلبی در خواب درد دارد؟
گاهی بله، اما در برخی افراد ممکن است بدون درد واضح و فقط با تنگی نفس یا خستگی شدید رخ دهد.
آیا سکته قلبی در خواب قابل پیشگیری است؟
در بسیاری از موارد با اصلاح سبک زندگی، کنترل بیماریهای زمینهای و درمان اختلالات خواب میتوان خطر آن را کاهش داد.
آپنه خواب چه ارتباطی با سکته قلبی در خواب دارد؟
آپنه خواب با کاهش اکسیژن خون و افزایش فشار بر قلب، خطر سکته قلبی در خواب را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
منابع:
