گرفتگی عروق یا آترواسکلروز (Atherosclerosis) یکی از علل رایج بیماریهای قلبیعروقی در جهان است که به دلیل تجمع تدریجی چربیها و مواد التهابی در دیواره داخلی شریانها ایجاد میشود. این تجمع در صورت پیشرفت، باعث تنگ شدن رگها و کاهش جریان خون میشود. گرفتگی عروق میتواند عوارض جدی و گاه تهدیدکنندهای به همراه داشته باشد که از جمله آنها میتوان به آنژین صدری، سکته قلبی و سکته مغزی اشاره کرد.
روشهای درمان این بیماری در گذشته بیشتر شامل جراحیهای باز قلب و عروق میشد که با ریسکها و دوره نقاهت طولانی همراه بودند. اما پیشرفتهای چشمگیر پزشکی در دو دهه اخیر، روشهای جدید و کمتهاجمیتری را در اختیار پزشکان قرار داده است. در ادامه همراه ما باشید تا به بررسی روشهای تشخیص، درمانهای نوین غیرجراحی و راهکارهای پیشگیری بپردازیم.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
آیا میتوان گرفتگی عروق را بدون عمل درمان کرد؟
بله، در بسیاری از موارد میتوان گرفتگی عروق را بدون جراحی باز درمان کرد. این درمانها معمولاً شامل اصلاح سبک زندگی، درمان دارویی پیشرفته و روشهای کمتهاجمی یا غیرتهاجمی هستند. با این حال، پیش از انتخاب هر روش درمانی، ابتدا باید میزان و محل گرفتگی عروق بهدرستی تشخیص داده شود.
روشهای تشخیص گرفتگی عروق
پزشکان برای ارزیابی وضعیت عروق و شدت گرفتگی آنها از روشهای تشخیصی متعددی استفاده میکنند که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میشود.
تستهای اولیه
تستهای اولیه معمولاً شامل آزمایش خون و تست ورزش هستند. در آزمایش خون، سطح کلسترول، تریگلیسرید و سایر عوامل خطر بررسی میشود و در تست ورزش، پاسخ قلب به فعالیت بدنی و احتمال وجود ایسکمی قلبی سنجیده میشود.
روشهای تصویربرداری پیشرفته
روشهای تصویربرداری پیشرفتهتری نیز برای بررسی دقیقتر عروق کرونر وجود دارند که امکان تشخیص زودهنگام و دقیقتر را فراهم میکنند.
سیتی آنژیوگرافی قلب (CT Coronary Angiography): روشی غیرتهاجمی که با استفاده از سیتیاسکن، آناتومی عروق کرونر را نشان میدهد و همزمان میزان رسوب کلسیم در رگها را بهصورت «امتیاز کلسیم» (Calcium Score) اندازهگیری میکند.
آنژیوگرافی قلب: روش استاندارد و دقیق برای مشاهده مستقیم تنگی یا انسداد عروق کرونر که از طریق شریان دست یا پا انجام میشود.
تصویربرداری داخل عروقی: گروهی از تکنیکهای پیشرفته که از داخل رگ، ساختار دیواره عروق و پلاکها را با جزئیات بالا بررسی میکنند و شامل روشهای زیر هستند:
- IVUS (Intravascular Ultrasound)
- OCT (Optical Coherence Tomography)
روشهای درمان گرفتگی عروق
پزشکان برای باز کردن رگهای بسته شده بدون عمل جراحی، پس از تعیین شدت بیماری، از دارودرمانی و روشهای کم تهاجمی استفاده میکنند.
درمانهای دارویی نوین
درمان دارویی یکی از اصلیترین روشهای درمانی است که پزشکان برای بیماران تجویز میکنند تا خطر سکته قلبی کاهش یابد و روند پیشرفت بیماری کند یا متوقف شود. در لیست زیر میتوانید با مهمترین داروهای نوین آشنا شوید:
- استاتینهای پرقدرت مثل Atorvastatin که به کاهش سطح LDL و تثبیت پلاکهای عروقی کمک میکنند.
- مهارکنندههای PCSK9 مانند Evolocumab که باعث کاهش چشمگیر کلسترول LDL در بیمارانی میشوند که به درمانهای معمول پاسخ کافی نمیدهند.
- اینکلیزیران (Inclisiran): درمانی نوین مبتنی بر RNA interference که ژن تولیدکننده PCSK9 را در کبد خاموش میکند.
- بمپدوئیک اسید (Bempedoic Acid): دارویی که مسیر تولید کلسترول در کبد را مهار میکند.
علاوه بر داروهای کاهنده چربی، دسته دیگری از داروها با اثر ضدالتهاب عروقی نیز مورد توجه قرار گرفتهاند، از جمله:
- Colchicine (در دوز پایین)
- Canakinumab
همچنین داروهای ضدپلاکتی مانند Aspirin و Clopidogrel برای کاهش خطر لخته شدن خون و پیشگیری از سکته تجویز میشوند.
روشهای غیرتهاجمی برای رفع گرفتگی عروق
برای رفع انسداد شریانها به روش غیرتهاجمی روشهای مختلفی وجود دارند که اغلب از طریق شریان دست یا پا انجام میشود. در این روشها نیاز به هیچگونه جراحی نیست.
آنژیوپلاستی با بالون:
در این روش، یک کاتتر دارای بالون به محل تنگی رگ هدایت میشود و با باد شدن بالون، رگ باز میشود. از مزایای آن میتوان به زمان بستری کوتاه و عدم نیاز به جراحی باز اشاره کرد.
استنتهای دارویی نسل جدید:
پس از باز شدن رگ، یک استنت (فنر فلزی) در محل قرار داده میشود تا رگ باز بماند.
بالونهای دارویی (Drug‑Coated Balloon):
نوع دیگری از درمان گرفتگی عروق استفاده از بالونهای دارویی است. پزشکان با این روش بدون این که اثری از استنت در بدن بیمار بماند، میتوانند رگهای گرفتهشان را باز کنند.
داربستهای قابل جذب (Bioresorbable Scaffolds):
در این روش، داربستهایی در داخل رگ قرار میگیرند که بهمرور زمان جذب بدن میشوند و پس از مدتی اثری از آنها باقی نمیماند.
روشهای غیرتهاجمی تقویت خونرسانی
روشهای غیرتهاجمی دیگری نیز وجود دارند که به بهبود خونرسانی قلب کمک میکنند. یکی از این روشها EECP یا Enhanced External Counterpulsation است که با ایجاد فشار متناوب روی اندامهای تحتانی، باعث افزایش خونرسانی به قلب و تحریک تشکیل رگهای جانبی (Collateral Circulation) میشود. این روش درمانی برای آنژین مقاوم به درمان مورد تأیید FDA قرار گرفته است.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
جمعبندی
گرفتگی عروق یکی از مهمترین عوامل انواع بیماریهای عروقی میباشد که با توجه به پیشرفتهای علمی سالهای اخیر، امروزه گزینههای درمانی متنوع و مؤثری برای آن وجود دارد. ترکیبی از درمان دارویی پیشرفته و مداخلات کمتهاجمی میتواند در بسیاری از بیماران، بدون نیاز به جراحی باز، به بهبود وضعیت عروق کمک کند.
دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، با بهرهگیری از جدیدترین روشهای تشخیصی و درمانی، آماده ارائه مشاوره و طراحی بهترین مسیر درمانی متناسب با شرایط هر بیمار است. اگر نگران سلامت قلب خود هستید یا علائمی دارید که نیاز به بررسی دقیقتر دارد، برای ارزیابی تخصصی و دریافت راهنمایی، میتوانید همین امروز اقدام کنید.
