آمبولیزاسیون درمانی چیست؟ پیشرفتهای شگفتانگیز در علم پزشکی، راهکارهایی را فراهم کرده است که دیگر نیازی به تیغ جراحی برای درمان بسیاری از بیماریهای عروقی نیست. یکی از این تکنیکهای نوین و دقیق، آمبولیزاسیون درمانی است که به عنوان روشی موثر و کمتهاجمی شناخته میشود. اما سوال اصلی اینجاست که دقیقاً چه اتفاقی در بدن رخ میدهد و چگونه میتوانیم جریان خون را بدون برشهای بزرگ متوقف کنیم؟ برای درک عمیقتر این موضوع، ابتدا باید بدانیم آمبولیزاسیون چیست؟
این فرآیند به معنای مسدود کردن عمدی یک رگ خونی است. تصور کنید که لولهای در سیستم لولهکشی خانه شما نشت دارد؛ به جای اینکه دیوار را خراب کنید، با یک ماده خاص جلوی ورود آب به آن نقطه را میگیرید. در بدن انسان نیز تعریف آمبولیزاسیون درمانی دقیقاً همین است: بستن مسیر رگهای خونی که به بافت بیمار یا تومور خونرسانی میکنند تا آن بخش از خون محروم شده و از بین برود. در برخی موارد مانند آمبولیزاسیون پروستات نیز از همین روش برای کاهش خونرسانی به بافت پروستات و کوچک شدن آن استفاده میشود.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
تفاوت آمبولیزاسیون با آمبولیزاسیون تشخیصی
پیش از ورود به بحث درمان، باید تمایز دقیقی میان دو نوع اصلی این روش قائل شویم. در آمبولیزاسیون تشخیصی، هدف کلی پزشک صرفاً مشاهده ساختار عروق و یافتن محل دقیق مشکل است و معمولاً از ماده حاجب یا کنتراست استفاده میشود. اما در آمبولیزاسیون درمانی، تغییر وضعیت بالینی بیمار هدف است و از مواد مسدودکننده یا داروهای خاص برای قطع جریان خون استفاده میشود.
آمبولیزاسیون چگونه انجام میشود؟
این روش معمولاً توسط متخصصان قلب و عروق و در اتاق کاتتریزاسیون انجام میشود. دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، در تشریح این فرآیند اشاره میکنند که دقت در تصویربرداری آنژیوگرافی نقش حیاتی در موفقیت عمل دارد. در این روش، پزشک یک لوله نازک و منعطف را از طریق یک برش کوچک در ناحیه کشاله ران یا مچ دست وارد شریان میکند. با هدایت کاتتر به وسیله تصاویر رادیولوژی، پزشک مستقیماً به محل مورد نظر میرسد.
مراحل انجام عمل آمبولیزاسیون
برای اینکه تصویر روشنتری از این پروسه داشته باشید، مراحل زیر به طور خلاصه طی میشود:
- بیحسی موضعی ناحیه ورود کاتتر
- ایجاد برش کوچک و قرار دادن شیات
- هدایت کاتتر به سمت رگ هدف زیر نظر تصویربرداری زنده
- تزریق مواد مسدودکننده از طریق کاتتر
- حذف کاتتر و پانسمان محل ورود
آمبولیزاسیون وریدی در مقابل شریانی
انتخاب نوع رگ هدف، استراتژی درمان را تغییر میدهد. در آمبولیزاسیون وریدی در مقابل شریانی، تفاوتهای آناتومیک و فیزیولوژیک بسیار مهم هستند. آمبولیزاسیون شریانی معمولاً برای قطع خونرسانی به تومورها یا کنترل خونریزیهای حاد استفاده میشود؛ اما آمبولیزاسیون وریدی اغلب برای درمان واریسهای شدید پا یا فیستولهای وریدی کاربرد دارد. فشار خون در شریانها بالاتر است و بنابراین مواد مسدودکننده باید با دقت بیشتری انتخاب شوند تا به عقب رانده نشوند.
آمبولیزاسیون برای چه بیماریهایی استفاده میشود؟
کاربردهای این روش بسیار گسترده است و دکتر مجید فرجی معتقدند که در سالهای اخیر، دامنه استفاده از آن به شدت افزایش یافته است. اما آمبولیزاسیون چه کاربردی دارد؟ این روش در موارد زیر به کار میرود:
- درمان فیبرومهای رحمی
- کنترل خونریزیهای شدید پس از زایمان یا تروما
- کاهش اندازه تومورها قبل از جراحی
- درمان آنوریسمها و مالفورماسیونهای عروقی
- درمان کبد چرب یا تومورهای کبدی
- آمبولیزاسیون پروستات برای درمان بزرگی خوشخیم پروستات و کاهش خونرسانی به بافت پروستات
درمان با آمبولیزاسیون و مزایای آن
سوال رایج بیماران این است که آمبولیزاسیون درد دارد؟ از آنجا که این روش معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود، خودِ فرآیند آمبولیزاسیون دردناک نیست. یکی از مهمترین مزایای این روش، عدم نیاز به بیهوشی عمومی و برشهای جراحی بزرگ است که باعث میشود درمان با آمبولیزاسیون گزینهای بسیار امن برای افرادی باشد که شرایط جراحی سنگین را ندارند.
آیا آمبولیزاسیون جایگزین جراحی است؟
در بیماریهایی مانند فیبروم رحمی یا برخی تومورهای کبدی، این روش میتواند به عنوان گزینه اول درمان یا جایگزینی برای عملهای باز استفاده شود. این موضوع باعث کاهش هزینههای درمانی و کوتاه شدن زمان بستری در بیمارستان میشود. همچنین بسیاری از بیماران پیش از انجام درمان درباره هزینه آمبولیزاسیون پروستات و شرایط انجام آن در مراکز درمانی سؤال میکنند.
آمبولیزاسیون چقدر طول میکشد؟
بسته به پیچیدگی شرایط، این پروسه معمولاً بین ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت زمان میبرد. البته بیمار باید چند ساعت پس از عمل برای نظارت تحت نظر باشد. همانند هر مداخله پزشکی دیگر، بحث عوارض آمبولیزاسیون درمانی نیز مطرح است. اگرچه این روش ایمن است، اما عوارض آمبولیزاسیون چیست؟ این عوارض را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- واکنشهای آلرژیک به ماده حاجب
- تب یا درد خفیف در ناحیه تحت درمان (سندرم پس از آمبولیزاسیون)
- آسیب غیرمستقیم به بافتهای سالم در صورت حرکت مواد مسدودکننده
- کبودی یا خونریزی در محل پوست
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
سخن پایانی
روش آمبولیزاسیون نمونهای بارز از همگرایی تکنولوژی و پزشکی است که به انسان اجازه میدهد با کمترین آسیب به بافتهای سالم، بیماریهای جدی را درمان کند. با توجه ماهیت آمبولیزاسیون درمانی و چگونگی عملکرد آن، میتوان گفت این روش دریچهای جدید به روی درمانهای کمتهاجمی گشوده است. با این حال، انتخاب بهترین روش درمانی نیازمند ارزیابی دقیق توسط پزشک متخصص است تا با توجه به شرایط بیمار، بهترین نتیجه حاصل شود. در بسیاری از موارد بیماران همچنین درباره دوره نقاهت آمبولیزاسیون پروستات و مدت زمان بازگشت به فعالیتهای روزمره سؤال دارند.
منبع:
