گاهی شرایطی پیش میآید که فرد به صورت ناگهانی کنترل هوشیاری خود را از دست میدهد و ابهامات بسیاری را به وجود میآورد. تجربه حالتی که در آن دید فرد تار شده و به اصطلاح با سیاهی رفتن چشم مواجه میشود، اغلب پیشدرآمدی بر یک رویداد همودینامیک میباشد. این وضعیت در اصطلاح علمی سنکوپ نامیده میشود و ناشی از کاهش موقت و گذارای جریان خون به مغز میباشد؛ حالتی که تشخیص دقیق علت آن، نیازمند بررسی تخصصی توسط بهترین متخصص قلب در تهران و ارزیابی کامل سیستم قلب و عروق میباشد.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
غش کردن یا سنکوپ چیست؟
از منظر فیزیولوژیک، سنکوپ یک افت ناگهانی در فشار خون، ضربان قلب یا تغییر در توزیع خون در بدن است که منجر به کاهش خونرسانی وسیع مغزی میشود. این حالت برخلاف کما یا تشنج، شروعی سریع، طول مدتی کوتاه و بهبودی خودبهخودی و کامل دارد.
تجربه سیاهی رفتن چشم و قلب ارتباط مستقیمی با فشار پرفیوژن چشم دارد؛ زمانی که فشار خون سیستمیک افت میکند، اولین جایی که به دلیل حساسیت بالا دچار اختلال کارکرد میشود، شبکیه چشم است که منجر به تاری دید یا سیاهی کامل پیش از بیهوشی میشود.
انواع سنکوپ و ریشههای فیزیولوژیک آن
در طبقهبندیهای نوین پزشکی، انواع سنکوپ به سه دسته کلی تقسیم میشوند:
- سنکوپهای رفلکسی (عصبی-واسطهای)
- سنکوپهای ناشی از افت فشار خون ارتوستاتیک
- سنکوپهای قلبی
شایعترین نوع، سنکوپ وازوواگال است که معمولاً در اثر استرس، درد شدید یا ایستادن طولانی مدت رخ میدهد. با این حال، تشخیص افتراقی بین این موارد حیاتی است؛ زیرا رویکرد درمانی در هر کدام کاملاً متفاوت خواهد بود.
علل سنکوپ در جوانان غالباً به تحریکات سمپاتیک و پاراسمپاتیک مربوط میشود؛ اما این بدان معنا نیست که باید از بررسیهای دقیق قلبی غافل شد. دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، با بهرهگیری از تکنولوژیهای پیشرفته مانیتورینگ، به بررسی دقیق ریتم قلب در این بیماران میپردازد تا احتمال وجود آریتمیهای پنهان را رد کند. برای درک بهتر شدت وضعیت، باید به چند نکته توجه کرد:
- سنکوپ معمولاً با بازگشت سریع هوشیاری همراه است؛ اما تشنج دوره گیجی پس از واقعه دارد.
- تفاوت سنکوپ و سکته در این است که در سکته مغزی، اختلالات عصبی (مانند فلج یا اختلال تکلم) پایدار میمانند؛ اما در سنکوپ، پس از هوشیاری فرد به حالت عادی بازمیگردد.
- وجود تعریق سرد و رنگپریدگی معمولاً نشاندهنده واکنشهای وازوواگال است.
سنکوپ قلبی چیست؟ و چرا باید نگران آن بود؟
این نوع غش کردن مستقیماً با نارسایی ساختاری قلب یا اختلال در سیستم الکتریکی آن در ارتباط است. برخلاف سنکوپهای ساده، سنکوپ قلبی ممکن است بدون هیچ علامت هشداردهندهای و حتی در حالت نشسته یا خوابیده رخ دهد. انسداد خروجی بطن چپ یا کاردیومیوپاتیها از جمله دلایل اصلی این وضعیت هستند.
شناخت علائم سنکوپ قلبی برای پیشگیری از مشکلات بعدی الزامی است. این علائم شامل تپش قلب ناگهانی پیش از غش، درد قفسه سینه، یا تنگی نفس شدید است.
در مواردی که فرد در حین فعالیت بدنی دچار بیهوشی میشود، شک به منشأ قلبی به شدت افزایش مییابد.
آیا سنکوپ خطرناک است؟
خطر سنکوپ در علت زمینهای و آسیبهای ثانویه ناشی از سقوط نهفته است. اگر منشأ قلبی ثابت شود، رابطه مستقیمی بین سنکوپ و مرگ ناگهانی قلبی وجود دارد. در این موارد، غش کردن در واقع یک فریاد کمک از سوی قلب است که نشان میدهد سیستم الکتریکی آن دچار آشفتگی شدید شده است. بسیاری از مردم در اصطلاحات عامیانه از واژه سنکوپ (سنگ کوب) استفاده میکنند تا به ایست ناگهانی قلب اشاره کنند. سنکوپهای مکرر بدون درمان میتواند ریسک فاکتور جدی برای ایست قلبی باشد.
نقش داروها در ایجاد اختلال هوشیاری
یکی از جنبههای مهم در بررسی علت غش کردن ناگهانی، تداخلات دارویی و عوارض جانبی برخی قرصهاست. داروها میتوانند با ایجاد افت فشار خون یا طولانی کردن فواصل الکتریکی قلب، فرد را مستعد غش کنند. اما سوال این است که چه قرصی باعث سنگ کوب میشود؟ در این مورد، باید به دستههای زیر اشاره کرد:
- داروهای کاهنده فشار خون (مانند بتا بلاکرها و دیورتیکها) در صورت دوز نامناسب
- داروهای ضدافسردگی و ضدروانپریشی که بر ریتم قلب اثر میگذارند.
- داروهای درمان پروستات که منجر به افت فشار خون وضعیتی میشوند.
استراتژیهای درمان سنکوپ
در سنکوپهای رفلکسی، آموزش بیمار برای شناسایی علائم هشداردهنده و انجام مانورهای ایزومتریک میتواند از بیهوشی جلوگیری کند. اما در سوی مقابل، درمان سنکوپ قلبی نیازمند مداخلات تهاجمیتر و دقیقتر است. این درمانها ممکن است شامل کاشت ضربانساز، دفیبریلاتورهای داخلی یا انجام ابلیشن برای اصلاح مسیرهای الکتریکی قلب باشد.
دکتر مجید فرجی در مسیر مدیریت این بیماران، بر اهمیت تغییر سبک زندگی در کنار درمانهای دارویی تاکید دارد. برای بیمارانی که از افت فشار خون رنج میبرند، افزایش مصرف نمک (تحت نظارت) و مایعات، و برای بیماران قلبی، پایش مستمر و دقیق ریتم قلب، سنگبنای پیشگیری از حملات بعدی است.
در نهایت، هرگونه از دست دادن هوشیاری، حتی برای چند ثانیه، باید به عنوان یک وضعیت اورژانسی بررسی شود. تمایز بین یک غش ساده ناشی از خستگی و غشهای خطرناک، باید با بررسی متخصصین با تجربه صورت گیرد. در چنین شرایطی، ارزیابی دقیق توسط فوق تخصص اینترونشنال کاردیولوژی نقش کلیدی در تشخیص علت واقعی سنکوپ و پیشگیری از عوارض خطرناک بعدی دارد.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
منبع:
