فشارخون بالا در کودکان: علائم، دلایل و روشهای درمان
در گذشته، فشار خون بالا را به عنوان یک بیماری مختص بزرگسالان تلقی میکردند؛ اما امروزه با افزایش شیوع چاقی کودکان و تغییر سبک زندگی، تشخیص هیپرتانسیون در سنین پایین به یک دغدغه جدی در حوزه سلامت عمومی تبدیل شده است. تشخیص به موقع و مدیریت صحیح این وضعیت در کودکان ضروری است؛ چرا که هیپرتانسیون در دوران کودکی میتواند منجر به آسیبهای اندامهای هدف و مشکلات قلبی – عروقی جدی در بزرگسالی شود.
فشار خون بالا در کودکان؛ فشار خون طبیعی باید چند باشد؟
تشخیص فشار خون بالا در کودکان پیچیدهتر از بزرگسالان است و بر اساس یک عدد ثابت انجام نمیشود. مقادیر نرمال به سن، جنس و قد کودک بستگی دارد. متخصصان برای تعیین فشار خون در کودکان، از صدکهای مرجع استفاده میکنند که عبارتاند از:
- فشار خون طبیعی: زمانی که مقدار فشار خون سیستولیک و دیاستولیک کمتر از صدک ۹۰ ام برای سن، جنس و قد کودک باشد.
- پرهیپرتانسیون: زمانی که فشار خون بین صدک ۹۰ ام و ۹۵ ام قرار گیرد.
- هیپرتانسیون: زمانی که فشار خون بالاتر یا مساوی صدک ۹۵ ام اندازهگیری شود.
استفاده از جدول فشار خون کودکان (جداول صدکی تخصصی) برای متخصصان ضروری خواهد بود.
نحوه گرفتن فشار خون در کودکان؛ تشخیص درست فشارخون بالا در کودکان
نحوه گرفتن فشار خون در کودکان شامل نکات زیر است:
- کاف مناسب: انتخاب اندازه کاف (بازوبند) مناسب سن کودک و محیط بازو بسیار حیاتی است. کاف کوچکتر از حد لازم، نتایج را به صورت کاذب بالا نشان میدهد.
- وضعیت کودک: کودک باید حداقل ۵ دقیقه قبل از اندازهگیری در حالت نشسته و آرام باشد، پشت او تکیهگاه داشته و پاهای او صاف روی زمین قرار گرفته باشد.
- تأیید: تشخیص هیپرتانسیون نیازمند تأیید در حداقل سه نوبت اندازهگیری در زمانهای مختلف است.
علائم فشار خون بالا در کودکان
متأسفانه، اغلب موارد هیپرتانسیون در کودکان بدون علامت هستند و تنها از طریق غربالگریهای روتین کشف میشوند. با این حال، در موارد شدید یا هیپرتانسیون ثانویه، علائم فشار خون بالا در کودکان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- سردردهای شدید، مکرر و مقاوم به درمان
- تاری دید یا اختلالات بینایی
- تشنج (در موارد بحرانهای فشار خونی)
- خستگی غیرمعمول
- خونریزی بینی (اپیستاکسی)
فشار خون پایین و افت فشار در کودکان
گاهی والدین نگران علائم فشار خون پایین در کودکان هستند که معمولا با علائمی نظیر سرگیجه، ضعف و غش همراه است. اغلب موارد فشار خون پایین موقتی و ناشی از کمآبی است. اگر نیاز به درمان افت فشار در کودکان باشد، اقدامات اولیه شامل مصرف مایعات حاوی الکترولیت و در موارد شدید، بررسیهای دقیقتر برای علل زمینهای مانند مشکلات غدد درونریز توسط متخصص است.
علل هیپرتانسیون در کودکان؛ مهمترین دلایل فشارخون بالا در کودکان
هیپرتانسیون در کودکان، علل مختلفی دارد که رایجترین آنها شامل موارد زیر میشود:
- هیپرتانسیون اولیه: شایعترین نوع در کودکان و نوجوانان بزرگتر که اغلب با سابقه خانوادگی هیپرتانسیون و فاکتورهای سبک زندگی (چاقی، رژیم غذایی ناسالم، بیتحرکی) مرتبط است.
- هیپرتانسیون ثانویه: این نوع هیپرتانسیون ناشی از یک مشکل پزشکی زمینهای است. شایعترین علل ثانویه شامل بیماریهای کلیوی (مانند تنگی شریان کلیوی، بیماری پارانشیم کلیه)، مشکلات غدد درونریز و در موارد کمتر، اختلالات قلبی-عروقی خاص است. متخصصین برجسته قلب و عروق مانند دکتر مجید فرجی در ارزیابی و تشخیص دقیق علت ثانویه، نقش کلیدی ایفا میکند و میتوانند شما را در روند درمانی یاری رسانند.
رویکردهای درمانی تخصصی فشارخون بالا در کودکان
هدف از درمان فشار خون بالا در کودکان، کاهش فشار خون به زیر صدک ۹۰ ام یا ۹۵ ام، جلوگیری از آسیب اندامهای هدف و کاهش ریسک کاردیوواسکولار در آینده است.
مداخلات غیردارویی
این مرحله در هیپرتانسیون اولیه و پرهیپرتانسیون، خط اول درمان است. درمان خانگی فشار خون بالا در کودکان باید تحت نظارت پزشک شامل موارد زیر باشد:
- کاهش مصرف نمک (سدیم)، افزایش مصرف میوهها، سبزیجات و لبنیات کمچرب
- کاهش وزن در کودکان چاق یا دارای اضافهوزن میتواند تأثیر چشمگیری بر کاهش فشار خون داشته باشد
- حداقل ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید در روز
درمان دارویی
در صورتی که اصلاح سبک زندگی موفقیتآمیز نباشد یا فشار خون کودک در سطح Stage 2 Hypertension باشد، درمان دارویی آغاز میشود. داروهایی مانند مهارکنندههای ACE، مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARBs)، بلوککنندههای کانال کلسیم و دیورتیکها از رایجترین انتخابها هستند. متخصص قلب و عروق کودکان با در نظر گرفتن علت (اولیه یا ثانویه)، سطح فشار خون و وجود عوارض جانبی احتمالی، داروی مناسب را با دوز پایین شروع و به تدریج تنظیم میکند.
جمعبندی
هیپرتانسیون در کودکان یک چالش جدید زندگی مدرن امروزی است که والدین را با مشکلات زیادی مواجه کرده است.. تشخیص دقیق با استفاده از جدول فشار خون کودکان و نحوه گرفتن فشار خون در کودکان با رعایت استانداردها، اولین گام حیاتی میباشد. مدیریت این بیماری از اصلاح سبک زندگی و درمان خانگی فشار خون بالا در کودکان آغاز شده و در صورت لزوم، به درمانهای دارویی هدایت میشود. با توجه به تأثیر بلندمدت این وضعیت بر سلامت قلب و عروق در بزرگسالی، پیگیری مستمر و همکاری نزدیک با متخصصان قلب و عروق کودکان برای تضمین سلامت پایدار، امری اجتنابناپذیر است.
منبع:
آیا این نوشته برایتان مفید بود؟
