تصور اغلب افراد از آسیب دخانیات، متمرکز بر ریههای سیاه و سرطان ریه است. اما قاتل اصلی، در سکوت و به طور مستمر، به مرکز حیات بدن، یعنی قلب و سیستم عروقی میتازد. اما رابطه سیگار و قلب به چه صورت است و دود دخانیات، چگونه میتواند سیستم قلب و عروق را تحت تاثیر قرار دهد؟ اگر میخواهید پاسخ این سوالات را به صورت ساده و قابل فهم بیابید، این مقاله را تا پایان مطالعه نمایید.
در این مطلب، مکانیسمهای مخرب سیگار و قلیان بر قلب تشریح شده و مسیر بازیابی سلامت پس از ترک دخانیات نیز ارائه شده است. برای انتخاب مسیر درست درمان و پیشگیری از عوارض قلبی ناشی از مصرف سیگار و قلیان، مشاوره و پیگیری منظم با بهترین متخصص قلب در تهران میتواند نقش تعیینکنندهای در حفظ سلامت قلب و عروق داشته باشد.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
دود سیگار و گرفتگی عروق
دود تنباکو، دودی سمی متشکل از هزاران ماده شیمیایی است که سه عامل اصلی آن در تخریب قلب و عروق نقش دارند:
نیکوتین: این ماده با اتصال به گیرندههای خاص، باعث ترشح آدرنالین و افزایش ضربان قلب و فشار خون میشود. قلب مجبور است تحت فشار بیشتر و با اکسیژن کمتری کار کند. این همان علت تپش قلب بعد از سیگار کشیدن و پاسخ مستقیم قلب به سم نیکوتین است.
مونوکسید کربن (CO): این گاز بیبو، با میل ترکیبی بسیار بالا به هموگلوبین خون میچسبد و جای اکسیژن را میگیرد. نتیجه، خونِ کماکسیژنی است که به عضله قلب و سایر اندامها میرسد. قلب برای جبران این کمبود، مجبور است تندتر بتپد که فشار مضاعفی بر آن وارد میکند.
رادیکالهای آزاد و التهاب: مواد شیمیایی دود، باعث آسیب مستقیم به لایه داخلی رگهای خونی (اندوتلیوم) و ایجاد التهاب میشوند. این آسیب، زمینهساز رسوب کلسترول و تشکیل پلاکهای آترواسکلروتیک است. فرآیندی که به گرفتگی عروق و در نهایت انسداد کامل آنها منجر میشود.
عوارض سیگار بر قلب تنها به افزایش فشار خون محدود نمیشود؛ این فرآیندها خطر ابتلا به آنژین صدری، سکته قلبی، نارسایی قلب و آریتمیهای مرگبار را بهشدت افزایش میدهند.
تأثیر قلیان بر قلب
متأسفانه این تصور که قلیان به دلیل عبور دود از آب، بیخطر یا کمخطرتر است، یک اشتباه فاحش و خطرناک است. تأثیر قلیان بر قلب میتواند حتی مخربتر باشد؛ زیرا؟
- حجم دود استنشاقی در یک وعده قلیان (معمولاً ۲۰ تا ۹۰ دقیقه) معادل استنشاق دود ۱۰۰ نخ سیگار یا بیشتر است.
- مونوکسید کربن تولید شده در قلیان بسیار بالاست که میتواند منجر به مسمومیت حاد با CO، سردرد شدید و کاهش جدی اکسیژنرسانی به عضله قلب شود.
- ذغال مورد استفاده، خود منبع تولید گازهای سمی و فلزات سنگین است.
دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، بر این نکته تاکید دارند که مصرف قلیان، تمامی خطرات قلبی-عروقی سیگار را دارد و به علت مدت زمان طولانی مصرف و حجم بالای دود، میتواند آسیبهای حاد و مزمن شدیدی ایجاد کند.
ترک سیگار و سلامت قلب
بدن بلافاصله پس از ترک، فرآیند ترمیم خارقالعادهای را آغاز میکند. اما این مسیر گاهی با علائم ناخوشایند کوتاهمدتی همراه است که نباید باعث بازگشت شود. این علائم عبارتاند از:
- تپش قلب بعد از ترک سیگار: دو دلیل اصلی دارد؛ اول، بدن در حال تطبیق با نبود نیکوتین است و سیستم عصبی خودمختار (اتونوم) ممکن است موقتاً بیثبات شود. دوم، بهبود عملکرد ریه و افزایش سطح اکسیژن خون میتواند بهطور متناقض، در روزهای اول باعث افزایش جزئی ضربان قلب شود که معمولاً موقتی است.
- سایر عوارض بعد از ترک سیگار: مانند تحریکپذیری، بیخوابی، افزایش اشتها و سرفه میتواند آزاردهنده باشد، اما همه نشانههای پاکسازی بدن و بهبودی هستند.
ترک سیگار و سکته قلبی ارتباطی معکوس و امیدبخش دارند. بر اساس گفتههای دکتر فرجی، حتی در افراد با سابقه بیماری قلبی، ترک سیگار قویترین عامل در پیشگیری از سکته مجدد و افزایش طول عمر است. خطر ابتلا به بیماریهای کرونری قلب ظرف یک تا دو سال پس از ترک، بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد. ترک دخانیات با کاهش التهاب و بهبود جریان خون، نقش مهمی در پیشگیری و کنترل گرفتگی عروق قلب و عوارض ناشی از آن ایفا میکند.
فواید و مضرات سیگار
هیچ فایده جسمانی برای مصرف دخانیات وجود ندارد. تمامی ادعاها درباره کاهش استرس یا لذت، ناشی از رفع علائم محرومیت از نیکوتین در فرد وابسته بوده که یک چرخه معیوب است. در مقابل، فواید ترک سیگار برای قلب عبارتاند از:
- طی ۲۰ دقیقه: ضربان قلب و فشار خون کاهش مییابد.
- طی ۱۲ ساعت: سطح مونوکسید کربن خون به حد طبیعی میرسد.
- طی چند ماه: بهبود گردش خون و عملکرد ریه
- طی ۱ تا ۲ سال: خطر سکته قلبی بهطور چشمگیری کاهش مییابد
- طی ۵ تا ۱۵ سال: خطر بیماری کرونر قلب برابر با یک غیرسیگاری میشود.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
جمعبندی
سیگار و قلیان، سلامت قلب و عروق شما را از چند جهت هدف میگیرند: از افزایش فشار خون و ضربان قلب تا محروم کردن خون از اکسیژن و تخریب مستقیم رگها. تأثیر قلیان بر قلب بهاندازه سیگار و در برخی جنبهها شدیدتر میباشد.
ترک دخانیات، مهمترین عامل در پیشگیری از بیماریهای قلبی شماست. اگرچه ممکن است با چالشهایی مانند تپش قلب بعد از ترک سیگار روبرو شوید، اما این نشانههای گذرای بهبودی است. هر نخ سیگار یا هر وعده قلیان که مصرف نمیکنید، گامی است بلند به سمت قلبی سالمتر و زندگی پرنشاط. پس باید از همین امروز شروع کنید. توجه داشته باشید که ارتباط تنگاتنگ کم خونی و قلب میتواند علائمی مانند تپش و خستگی را تشدید کند و بررسی همزمان این دو عامل برای سلامت قلب ضروری میباشد.
منبع:
