علت تنگی آئورت و روشهای درمان + طول عمر بیماران
تنگی آئورت یک بیماری شایع دریچهای قلب میباشد که معمولاً در سنین بالا بروز پیدا میکند و با افزایش سن، شدت آن هم بیشتر میشود. البته این بیماری همیشه اکتسابی نیست و در برخی افراد میتواند بهصورت مادرزادی وجود داشته باشد و سالها بعد خود را نشان دهد. تنگی آئورت بهعنوان یکی از مهمترین بیماریهای دریچهای قلب، در صورت پیشرفت میتواند زمینهساز بروز اختلالات ریتمی مانند آریتمی قلبی نیز شود.
شناخت علل و علائم تنگی آئورت در انتخاب روش درمان و حتی انتخاب رژیم غذایی برای تنگی دریچه آئورت نقش تعیینکنندهای دارد. در ادامه بهطور کامل به بررسی تنگی آئورت، علائم، علتها، روشهای تشخیص، درمان و تأثیر آن بر طول عمر بیماران میپردازیم.
جناب دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، در کلینیک خود با بهرهگیری از جدیدترین تجهیزات تشخیصی و درمانی روز دنیا، آماده بررسی بهترین مسیر درمان برای بیماران مبتلا به تنگی دریچه آئورت هستند.
تنگی آئورت چیست؟ (Aortic Stenosis)
تنگی آئورت وضعیتی میباشد که در آن دریچه آئورت – دریچهای که خون را از بطن چپ قلب به سرخرگ آئورت و سپس به کل بدن میرساند – بهطور غیرطبیعی باریک یا سفت میشود.
در بلندمدت، این فشار اضافی به ضخیم شدن عضله قلب، کاهش قدرت پمپاژ و در نهایت نارسایی قلبی ختم میشود. در مراحل پیشرفته، خطر مرگ ناگهانی قلبی نیز افزایش پیدا میکند.
شیوع تنگی آئورت؛ بیماری شایع سالمندان
تنگی آئورت یکی از شایعترین بیماریهای دریچهای در جهان است و ارتباط مستقیمی با افزایش سن دارد.
- حدود ۱ تا ۲ درصد افراد زیر ۶۵ سال درجاتی از سختی دریچه آئورت دارند
- این عدد در افراد بالای ۶۵ سال به حدود ۲۹ درصد میرسد
- در افراد بیش از ۷۵ سال، ۲ تا ۹ درصد دچار تنگی شدید آئورت هستند
علائم تنگی دریچه آئورت
تنگی آئورت میتواند سالها بدون علامت باقی بماند، اما با ورود به مرحله پیشرفته، کیفیت زندگی بیمار بهطور محسوسی کاهش پیدا میکند.
شایعترین علائم تنگی آئورت به شرح زیر هستند:
- خستگی غیرعادی و افت توان فعالیتهای روزمره
- تنگی نفس، بهویژه هنگام راه رفتن یا دراز کشیدن
- درد، فشار یا سنگینی قفسه سینه (آنژین)
- سرگیجه، سبکی سر یا غش کردن
- تپش قلب
- تورم پاها و مچ پا (نشانه نارسایی قلبی)
- کاهش تحمل ورزش
⚠️ بروز هر یک از این علائم نیازمند ارزیابی فوری توسط متخصص قلب میباشد.
علت تنگی آئورت چیست؟
کسانی که مبتلا به این بیماری هستند، طول عمر تنگی آئورتشان به عواملی مانند علت ایجاد بیماری، شدت تنگی دریچه، زمان تشخیص و شروع درمان مناسب بستگی دارد. در چنین شرایطی، مراجعه به بهترین دکتر برای مشکلات دریچه قلب میتواند نقش تعیینکنندهای در بهبود پیشآگهی و افزایش طول عمر بیمار داشته باشد.
در ادامه به علل اصلی تنگی دریچه آئورت میپردازیم:
1. رسوب کلسیم و فرسودگی ناشی از افزایش سن
شایعترین علت تنگی آئورت در سالمندان. با افزایش سن، کلسیم روی لتهای دریچه رسوب میکند و انعطافپذیری آن را کاهش میدهد.
2. دریچه آئورت دولتی (مادرزادی)
تنگی آئورت در جنین شامل حدود یک تا دو درصد تولدها میشود که در این وضعیت، دریچه آئورت بهصورت دولتی شکل میگیرد و از همان ابتدا مستعد فرسایش و تخریب زودرس است؛ به همین دلیل، این افراد معمولاً در دهههای ۵۰ تا ۷۰ زندگی زودتر از سایرین با تنگی قابلتوجه دریچه آئورت و بروز علائم مواجه میشوند.
جهت رسیدگی به تنگی دریچه آئورت در کودکان و بزرگسالان میتوانید همین الان با دکتر فرجی مشاوره بگیرید تا با بررسی دقیق شرایط قلبی شما، از بین روشهای موجود، ایمنترین گزینه درمانی انتخاب شود.
3. تب روماتیسمی
عارضهای دیررس پس از عفونتهای استرپتوکوکی درماننشده. این عامل امروزه در کشورهای توسعهیافته کمتر دیده میشود، اما همچنان در برخی مناطق اهمیت دارد.
4. علل نادر
برخی عوامل نادر هم میتوانند در ایجاد تنگی آئورت نقش داشته باشند، از جمله:
- نارسایی مزمن کلیه
- بیماری پاژه استخوان
- هیپرکلسترولمی فامیلیال
- بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس
- عوامل خطر تشدیدکننده بیماری
- سن بالای ۶۵ سال
- جنسیت مرد
- سیگار
- فشار خون بالا
- کلسترول بالا
- دیابت
- سابقه خانوادگی بیماریهای دریچهای
- بیماری عروق کرونر
روشهای تشخیص تنگی آئورت
راههای تشخیصی این بیماری به مانند زیر هستند:
- معاینه فیزیکی و شنیدن سوفل قلبی
- اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب)؛ استاندارد طلایی تشخیص
- نوار قلب (ECG)
- عکس قفسه سینه
- سیتی اسکن یا MRI قلب
- کاتتریزاسیون قلبی در موارد خاص
- تست ورزش برای بیماران بدون علامت
آیا تنگی دریچه ائورت خطرناک است؟
تنگی دریچه آئورت در مراحل خفیف ممکن است برای مدتها خطر جدی ایجاد نکند، اما زمانی که بیماری به مرحله شدید میرسد، میتواند جان بیمار را بهطور جدی تهدید کند.
درجهبندی شدت تنگی آئورت
|
شدت بیماری |
سرعت جریان خون (Vmax) |
سطح دریچه |
|
خفیف |
کمتر از 3 m/s |
بیش از 1.5 cm² |
|
متوسط |
3 تا 4 m/s |
1 تا 1.5 cm² |
|
شدید |
بیش از 4 m/s |
کمتر از 1 cm² |
درمان تنگی آئورت؛ چه گزینههایی وجود دارد؟
مهمترین نکتهای که باید بدانید این است که درمان تنگی دریچه آئورت بدون جراحی امکانپذیر نیست؛ یعنی هیچ دارویی وجود ندارد که بتواند تنگی دریچه را بهطور کامل برطرف یا اصلاح کند. داروها و حتی کمک گرفتن از روشهای درمان تنگی دریچه آئورت در طب سنتی، فقط میتوانند در کنترل علائم و کاهش فشار روی قلب نقش داشته باشند
درمان قطعی در این حوزه تعویض دریچه است.
چه زمانی باید دریچه آئورت تعویض شود؟
همانطور که گفته شد، درمان تنگی آئورت تنها از طریق تعویض دریچه امکانپذیر است و در شرایط زیر توصیه قطعی دارد:
- تنگی شدید همراه با علائم
- کاهش کسر تخلیه بطن چپ (کمتر از ۵۰٪)
- پاسخ غیرطبیعی به تست ورزش
- پیشرفت سریع بیماری
- تنگی بسیار شدید حتی بدون علامت
روشهای تعویض دریچه آئورت
1. جراحی قلب باز (SAVR)
روش کلاسیک و با سابقه طولانی.
انواع دریچهها:
- مکانیکی: دوام بالا، نیازمند مصرف مادامالعمر داروی ضدانعقاد
- بیولوژیک: عدم نیاز به ضدانعقاد طولانیمدت، عمر محدودتر (۱۰ تا ۱۵ سال)
2. تعویض دریچه از طریق پوست (TAVR / TAVI)
روش کمتهاجمی، مناسب بیماران مسن یا پرخطر.
مزایا:
- بدون جراحی قلب باز
- دوره نقاهت کوتاهتر
- نتایج بسیار مطلوب حتی در بیماران کمخطر
3. والوولوپلاستی با بالون
روشی موقت با اثر کوتاهمدت، اغلب بهعنوان پل درمانی استفاده میشود.
طول عمر بیماران مبتلا به تنگی آئورت
طول عمر بیماران طبق شدت تنگی دریچه، علامتدار یا بدون علامت بودن بیماری و زمان شروع درمان مناسب متفاوت است و هرچه مداخله درمانی زودتر انجام شود، پیشآگهی بیمار بهتر خواهد بود.
بدون درمان
- متوسط بقا پس از شروع علائم: ۲ تا ۳ سال
- مرگومیر بیش از ۹۰٪ در چند سال
با درمان بهموقع
- بهبود چشمگیر کیفیت زندگی
- امید به زندگی نزدیک به افراد سالم همسن
- بقای ۵ ساله مشابه جمعیت عمومی
مطالعات نشان دادهاند که حتی در سنین بالا، تعویض دریچه میتواند نتایج بسیار موفقی داشته باشد.
پیشگیری و مراقبتهای شخصی
برای پیشگیری از پیشرفت تنگی آئورت و کاهش عوارض آن، رعایت مراقبتهای فردی و کنترل عوامل خطر اهمیت زیادی دارد.
- درمان کامل عفونتهای استرپتوکوکی
- کنترل فشار خون، قند و چربی خون
- ترک سیگار
- رعایت بهداشت دهان و دندان
- فعالیت بدنی متناسب با نظر پزشک
- پیگیری منظم با اکوکاردیوگرافی
جمعبندی
تنگی آئورت بیماریای جدی اما قابل درمان میباشد. نکتهای که این بیماری را قابل کنترل و درمانپذیر میکند، تشخیص بهموقع آن است. با تشخیص زودهنگام، میتوان از روشهای نوین درمانی مانند TAVR حتی در بیماران مسن نیز با نتایج بسیار مطلوب استفاده کرد. در این مسیر، مراجعه به بهترین دکتر برای تپش قلب و استفاده از بهترین روش اسکن قلب نقش کلیدی در تشخیص دقیق و انتخاب درمان مؤثر ایفا میکند.
منبع:
آیا این نوشته برایتان مفید بود؟
