علت ایجاد واریس پا چیست؟ از دلایل اصلی رگ‌های برجسته تا روش‌های جلوگیری

واریس پا زمانی ایجاد می‌شود که دریچه‌های سیاهرگ‌ها به‌درستی عمل نکنند و خون در رگ‌ها جمع شود؛ در نتیجه، رگ‌ها گشاد و برجسته می‌شوند. وراثت، افزایش سن، بارداری، اضافه‌وزن و ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت از مهم‌ترین عوامل افزایش خطر ابتلا به واریس هستند.

دکتر مجید فرجی (فوق تخصص قلب و عروق | فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی)
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید:     ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰   -   ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱

✅  یا به‌صورت آنلاین نوبت رزرو کنید:   [رزرو آنلاین نوبت]

درمان قطعی پروستات بدون عمل جراحی (آمبولیزاسیون پروستات)  |  درمان گرفتگی رگ بدون عمل جراحی (روتابلاتور) | درمان قطعی واریس بدون عمل جراحی
 

کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائه‌دهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل درمان پروستات بدون جراحی، درمان واریس بدون جراحی، آنژیوگرافی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم

در این مقاله، علت ایجاد واریس پا، عوامل خطر در زنان و جوانان، علائم و نشانه‌ها، احتمال بهبود بدون درمان و روش‌های تشخیص و درمان آن بررسی می‌شود تا با شناخت بهتر این عارضه، بتوان برای پیشگیری و انتخاب مسیر درمان مناسب اقدام کرد.

واریس پا چیست و چرا رگ‌ها برجسته می‌شوند؟

واریس پا به حالتی گفته می‌شود که رگ‌های سطحی پا گشاد، پیچ‌خورده و برجسته می‌شوند و معمولاً به رنگ آبی یا بنفش دیده می‌شوند. این وضعیت زمانی ایجاد می‌شود که دریچه‌های داخل سیاهرگ‌ها به‌درستی عمل نکنند و خون به‌جای حرکت طبیعی به سمت قلب، در رگ‌ها جمع شود. در نتیجه، فشار داخل سیاهرگ افزایش پیدا می‌کند و رگ‌ها به‌تدریج بزرگ‌تر و قابل مشاهده‌تر می‌شوند.

برای مثال، فردی که ساعت‌های طولانی پشت میز می‌نشیند یا به دلیل شغل خود مدت زیادی سرپا می‌ایستد، ممکن است به‌مرور متوجه برجسته شدن رگ‌های ساق پا شود. البته واریس فقط در این افراد ایجاد نمی‌شود و عواملی مانند وراثت، افزایش سن و بارداری نیز در بروز آن نقش دارند.

واریس پا معمولاً زمانی شکل می‌گیرد که دریچه‌های یک‌طرفه سیاهرگ‌ها ضعیف یا آسیب‌دیده شوند و خون به عقب برگردد و در رگ‌ها تجمع پیدا کند. سابقه خانوادگی، افزایش سن، بارداری، اضافه‌وزن و بی‌حرکتی طولانی‌مدت می‌توانند احتمال بروز این عارضه را افزایش دهند.

مهم‌ترین عوامل افزایش خطر ابتلا به واریس پا

عوامل مختلفی می‌توانند احتمال ابتلا به واریس پا را افزایش دهند. این عوامل معمولاً با افزایش فشار روی سیاهرگ‌ها یا ضعیف شدن دریچه‌های داخل آن‌ها ارتباط دارند. مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:

• سابقه خانوادگی: افرادی که والدین یا اعضای نزدیک خانواده آن‌ها واریس دارند، بیشتر در معرض ابتلا به این عارضه قرار می‌گیرند.
• ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت: مشاغلی مانند آرایشگری، معلمی یا کار اداری که با بی‌حرکتی طولانی همراه هستند، می‌توانند بازگشت خون از پاها به قلب را دشوارتر کنند.
• افزایش سن: با بالا رفتن سن، احتمال ضعیف شدن دریچه‌های سیاهرگی افزایش پیدا می‌کند.
• اضافه‌وزن و چاقی: وزن اضافی فشار بیشتری به رگ‌های پا وارد می‌کند.
• بارداری و تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی و افزایش حجم خون در دوران بارداری می‌توانند احتمال ایجاد واریس را بالا ببرند.
• کم‌تحرکی: فعالیت بدنی کم باعث می‌شود عضلات ساق پا کمتر به بازگشت خون به سمت قلب کمک کنند.

برای مثال، فردی که سابقه خانوادگی واریس دارد و روزانه چندین ساعت بدون حرکت پشت میز می‌نشیند، ممکن است بیشتر از فردی با تحرک مناسب در معرض ابتلا به این مشکل باشد. البته وجود این عوامل لزوماً به معنای ابتلا به واریس نیست.

علت ایجاد واریس پا در زنان چیست؟

واریس پا در زنان می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که مهم‌ترین آن‌ها تغییرات هورمونی، بارداری، وراثت و افزایش سن هستند. هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون می‌توانند بر دیواره رگ‌ها تأثیر بگذارند و در کنار سایر عوامل، احتمال گشاد شدن سیاهرگ‌ها را افزایش دهند.

مهم‌ترین دلایل ایجاد واریس پا در زنان عبارت‌اند از:

• بارداری: افزایش حجم خون و فشار رحم در حال رشد بر رگ‌های لگن، بازگشت خون از پاها را دشوارتر می‌کند.
• تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی در دوران بارداری، قاعدگی و یائسگی ممکن است بر عملکرد رگ‌ها تأثیر بگذارند.
• مصرف داروهای هورمونی: برخی داروهای حاوی هورمون ممکن است بر وضعیت عروق اثر بگذارند، اما میزان تأثیر آن‌ها به نوع دارو و شرایط فرد بستگی دارد.
• وراثت: سابقه خانوادگی واریس یکی از عوامل مهم افزایش خطر ابتلا در زنان است.
• اضافه‌وزن و کم‌تحرکی: این عوامل می‌توانند فشار واردشده به سیاهرگ‌های پا را افزایش دهند.

برای مثال، ممکن است زنی در دوران بارداری متوجه برجسته شدن رگ‌های پاهای خود شود. این وضعیت گاهی پس از زایمان بهبود پیدا می‌کند، اما در برخی موارد باقی می‌ماند. همچنین، واریس فقط در زنان باردار دیده نمی‌شود و زنانی که سابقه بارداری ندارند نیز ممکن است به آن مبتلا شوند.

جدول عوامل اصلی ایجاد واریس پا و راه‌های کاهش خطر ابتلا

علت ایجاد واریس پا در جوانی چیست؟

واریس پا فقط مختص افراد سالمند نیست و ممکن است در جوانی نیز ایجاد شود. در بسیاری از موارد، زمینه ژنتیکی و ضعف دریچه‌های سیاهرگی نقش مهمی در بروز این مشکل دارند. ایستادن طولانی‌مدت، کم‌تحرکی و اضافه‌وزن نیز می‌توانند احتمال ایجاد یا تشدید واریس را افزایش دهند.

مهم‌ترین دلایل ایجاد واریس پا در جوانی عبارت‌اند از:

• زمینه ژنتیکی: در افرادی که سابقه خانوادگی واریس دارند، ممکن است علائم از سنین پایین ظاهر شوند.
• سبک زندگی کم‌تحرک: نشستن طولانی‌مدت پشت میز، هنگام مطالعه یا کار با رایانه می‌تواند بازگشت خون از پاها را دشوارتر کند.
• ایستادن طولانی در محل کار: مشاغلی که به ایستادن مداوم نیاز دارند، ممکن است علائم واریس را تشدید کنند.
• اضافه‌وزن: وزن اضافی می‌تواند فشار بیشتری بر سیاهرگ‌های پا وارد کند.
• بارداری در سنین جوانی: تغییرات بدن در دوران بارداری ممکن است زمینه بروز واریس را فراهم کند.

برای مثال، فردی ۲۵ ساله که سابقه خانوادگی واریس دارد و روزانه چندین ساعت سرپا کار می‌کند، ممکن است رگ‌های برجسته‌ای در ساق پاهای خود مشاهده کند. بنابراین، سن پایین به معنای مصونیت از واریس نیست.

علائم و نشانه‌های واریس پا چیست؟

واریس همیشه با درد همراه نیست، اما ممکن است علائم زیر را ایجاد کند:

• برجسته شدن رگ‌های آبی یا بنفش روی پاها
• احساس سنگینی، خستگی یا درد در پاها
• تورم مچ پا، به‌ویژه در پایان روز
• خارش یا سوزش اطراف رگ‌های واریسی
• گرفتگی عضلات پا، به‌خصوص در شب

برای مثال، ممکن است فردی صبح‌ها مشکل خاصی نداشته باشد، اما پس از یک روز کاری طولانی، احساس سنگینی و تورم در مچ پاهای خود تجربه کند. این علائم می‌توانند با واریس مرتبط باشند، اما برای تشخیص قطعی، بررسی پزشکی لازم است.

آیا واریس پا بدون درمان از بین می‌رود؟

واریس پا معمولاً بدون درمان به‌طور کامل از بین نمی‌رود، زیرا آسیب یا ضعف دریچه‌های سیاهرگی به‌خودی‌خود برطرف نمی‌شود. بااین‌حال، در برخی موارد مانند واریس دوران بارداری، رگ‌های برجسته ممکن است پس از زایمان تا حدی کوچک‌تر شوند. پیاده‌روی، کنترل وزن و پرهیز از ایستادن طولانی می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند، اما رگ‌های واریسی موجود را لزوماً از بین نمی‌برند.

دکتر مجید فرجی (فوق تخصص قلب و عروق | فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی)
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید:     ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰   -   ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱

✅  یا به‌صورت آنلاین نوبت رزرو کنید:   [رزرو آنلاین نوبت]

درمان قطعی پروستات بدون عمل جراحی (آمبولیزاسیون پروستات)  |  درمان گرفتگی رگ بدون عمل جراحی (روتابلاتور) | درمان قطعی واریس بدون عمل جراحی
 

کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائه‌دهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل درمان پروستات بدون جراحی، درمان واریس بدون جراحی، آنژیوگرافی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم

برای تشخیص علت واریس پا به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

برای تشخیص علت واریس پا، مراجعه به متخصص عروق یا پزشکی که در زمینه بیماری‌های وریدی تجربه دارد، توصیه می‌شود. پزشک با معاینه پاها و در صورت نیاز، سونوگرافی داپلر، وضعیت جریان خون و عملکرد دریچه‌های سیاهرگی را بررسی می‌کند.

برای تشخیص علت واریس پا، مراجعه به پزشکی که در زمینه بیماری‌های عروقی و اختلالات گردش خون تجربه دارد، اهمیت زیادی دارد. دکتر مجید فرجی، فوق تخصص قلب و عروق و دارای فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی، در زمینه بررسی و درمان واریس پا فعالیت می‌کند. در مرکز ایشان در پاسداران تهران، وضعیت رگ‌های درگیر بررسی می‌شود و با توجه به شدت و نوع واریس، روش درمانی مناسب انتخاب می‌شود.

از جمله روش‌های درمانی ارائه‌شده در این مرکز می‌توان به لیزر داخل وریدی، رادیوفرکوئنسی (RF)، اسکلروتراپی و چسب وریدی اشاره کرد. این روش‌ها با هدف درمان رگ‌های آسیب‌دیده و کاهش علائمی مانند درد، سنگینی پا و برجستگی رگ‌ها به کار می‌روند. انتخاب روش مناسب به نتیجه معاینه و بررسی‌های تشخیصی، از جمله سونوگرافی داپلر در صورت نیاز، بستگی دارد.

سوالات متداول درباره علت ایجاد واریس پا