مدیریت بیماریهای قلبی و عروقی تنها در اتاق عمل یا با مصرف داروهای متعدد خلاصه نمیشود؛ بخش بزرگی از این پروسه، به سبک زندگی و رژیم غذایی ما برمیگردد. در مورد سلامت قلب، سوالات تکراری اما حیاتی ذهن بیماران را درگیر میکند: آیا قهوه برای قلب ضرر دارد؟ یا اینکه چقدر نمک و چربی مجاز میباشد؟ برای پاسخ به این پرسشها باید به سراغ دادههای نوین علمی رفت. متخصصان برجستهای همچون دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، معتقد هستند که رژیم غذایی بیماران قلبی نباید با محدودیت وسیعی همراه باشد، بلکه باید به عنوان یک استراتژی هوشمندانه برای بازسازی عروق و تقویت عضله قلب دیده شود.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
خوردن نمک برای قلب
سدیم باعث احتباس مایعات در بدن شده و بار کاری بطن چپ قلب را به شدت افزایش میدهد. برای بیماری که با نارسایی قلبی، بیماریهای دریچهای قلب یا گرفتگی عروق قلب دست و پنجه نرم میکند، هر گرم نمک اضافی میتواند به معنای تنگی نفس و تورم اندامها باشد. راهنمای رژیم غذایی در بیماران قلبی به این صورت است که مصرف سدیم به کمتر از ۲۳۰۰ میلیگرم در روز محدود شود؛ اما در موارد حاد، بهویژه در بیماران مبتلا به اختلالات دریچهای، پزشکان تأکید دارند که این مقدار باید به زیر ۱۵۰۰ میلیگرم برسد.
کاهش مصرف سدیم یکی از مؤثرترین راهکارها برای کنترل نارسایی قلبی، فشار خون و بیماریهای دریچهای قلب است؛ زیرا سدیم اضافی باعث افزایش حجم مایعات و تشدید فشار بر عضله قلب میشود.
نکته مهم در کنترل نمک، استفاده از جایگزینهای طبیعی مانند پودر سیر، آب لیموترش تازه و سبزیجات معطر است که بدون آسیب زدن به دیواره رگها، طعم غذا را دلپذیر میکنند.
مصرف چربی برای بیماران قلبی
سالها تصور بر این بود که چربی باید به طور کامل از برنامه غذایی حذف شود؛ اما علم امروز میگوید مصرف چربی برای بیماران قلبی الزامی میباشد، به شرطی که نوع آن را هدفمند انتخاب کنیم. اسیدهای چرب اشباع که در گوشتهای پرچرب و روغنهای هیدروژنه یافت میشوند، مانند سیمان در دیواره عروق رسوب میکنند. در مقابل، چربیهای غیراشباع موجود در روغن زیتون، آووکادو و مغزها، نقش پاککننده را در سیستم انتقال خون ایفا میکنند. تغذیه بیماران قلبی باید به گونهای طراحی شود که نسبت کلسترول خوب به بد در حد بهینه باقی بماند.
- استفاده از روغن زیتون فرابکر به عنوان منبع اصلی چربی
- مصرف ماهیهای چرب مانند سالمون دو بار در هفته برای تامین امگا ۳
- حذف کامل اسیدهای چرب ترانس و روغنهای نباتی جامد
قهوه برای قلب ضرر دارد؟
یکی از جنجالیترین سوالات بیماران این است که قهوه برای قلب ضرر دارد؟ تحقیقات اخیر نشان میدهند که مصرف متعادل قهوه (یک تا دو فنجان در روز) نه تنها مضر نیست، بلکه به دلیل وجود آنتیاکسیدانهای قوی میتواند اثرات محافظتی بر قلب داشته باشد. با این حال، کافئین زیاد میتواند باعث تپش قلب و افزایش موقت فشار خون شود. دکتر مجید فرجی توصیه میکند که بیماران قلبی قهوه خود را بدون شکر و خامه مصرف کنند و اگر دچار آریتمی هستند، حتماً پیش از مصرف با پزشک خود مشورت نمایند. در واقع، مشکل اصلی قهوه نیست، بلکه افزودنیهای پرکالری و استرسی است که ممکن است همراه با آن به بدن وارد شود.
چه غذاهایی برای بیماران قلبی مفید است؟
فیبرهای محلول موجود در حبوبات و دانههای کامل، عاملی هستند که کلسترول اضافی را از دستگاه گوارش جمعآوری کرده و دفع میکنند. همچنین آنتیاکسیدانهای موجود در توتها و سبزیجات با برگ سبز تیره، التهاب را در رگها کاهش میدهند. با این حال، باید مراقب میوه های مضر برای بیماران قلبی بود؛ البته منظور از مضر، میوههایی است که قند بسیار بالایی دارند یا مانند گریپ فروت ممکن است با برخی داروهای قلبی (مانند استاتینها) تداخل ایجاد کنند.
شام برای بیماران قلبی
انتخاب شام برای بیماران قلبی اهمیت دوچندانی دارد؛ زیرا سوختوساز بدن در شب کاهش یافته و سنگین بودن وعده غذایی میتواند به قلب فشار وارد کند. یک شام ایدهآل باید سبک، زودهضم و سرشار از مواد مغذی باشد. طرز تهیه غذا برای بیماران قلبی باید بر پایه روشهای پخت سالم مانند بخارپز کردن، گریل کردن یا فرپزی استوار باشد. استفاده از سرخ کردنیها در وعده شام، ریسک بازگشت اسید معده و فشار به قفسه سینه را افزایش میدهد که گاهی با دردهای قلبی اشتباه گرفته میشود.
- بخارپز کردن سبزیجات برای حفظ ویتامینها و مواد معدنی
- استفاده از چاشنیهای گیاهی به جای سسهای مایونز و پرچرب
- جایگزینی نانهای سفید با نانهای سبوسدار در تمامی وعدهها
یکی از بهترین گزینهها برای روزهای سرد یا دوران نقاهت، طرز تهیه سوپ برای بیماران قلبی است. یک سوپ مقوی شامل دال عدس، جو دوسر، سینه مرغ بدون پوست و مقدار زیادی هویج و کرفس، بدون اضافه کردن نمک زیاد، میتواند معجزهای برای تنظیم فشار خون و تامین انرژی باشد.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
سخن پایانی
راهنمای رژیم غذایی در بیماران قلبی، نسخه یکسانی برای همه نیست و شرایط هر فرد ایجاب میکند که رژیم منحصر به فردی داشته باشد. تغذیه بیماران قلبی اگر با آگاهی و خلاقیت همراه باشد، میتواند کیفیت زندگی را به شکل چشمگیری بهبود بخشد. مراجعه به متخصصین برجسته و باتجربه، خیال شما را از تشخیص درست و انتخاب مسیر درمانی راحت خواهد کرد.
منبع:
