درمان پروستات بدون جراحی
BPH یا هیپرپلازی خوشخیم پروستات، وضعیتی شایع و وابسته به سن در مردان است که به علت افزایش تدریجی حجم غده پروستات ایجاد میشود. این بزرگ شدن معمولاً ماهیتی غیرسرطانی دارد اما میتواند کیفیت زندگی فرد را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
برای درمان آن، روشهای متعددی وجود دارد؛ از دارو گرفته تا تکنیکهای کمتهاجمی و مداخلات پیشرفتهتر. در ادامه میخواهیم بهترین روشهای غیر جراحی برای درمان پروستات را به همراه آمار اثربخشی و مزایا بررسی کنیم تا بتوانید آگاهانهتر تصمیم بگیرید.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
بزرگی پروستات چیست و چه علائمی دارد؟
بزرگ شدن خوشخیم پروستات یا BPH اختلالی غیرسرطانی و وابسته به افزایش سن است که در آن بافت غده پروستات بهصورت تدریجی افزایش حجم پیدا میکند، تا حدی که میتواند مجرای ادراری را تحت فشار قرار دهد و روند طبیعی دفع ادرار را مختل کند.
از نظر پاتوفیزیولوژیک، تغییرات هورمونی مرتبط با افزایش سن عامل اصلی این وضعیت محسوب میشوند. در پی این تغییرات، کاهش سطح تستوسترون، افزایش نسبی استروژن و تجمع دیهیدروتستوسترون (DHT) در بافت پروستات رخ میدهد که همگی باعث تحریک رشد سلولی در این غده میشوند.
البته عوامل دیگری مانند چاقی شکمی، سابقه ژنتیکی، دیابت، کمتحرکی و بیماریهای قلبی–عروقی نیز میتوانند در تشدید این روند نقش داشته باشند.
شیوع این وضعیت قابل توجه است: حدود ۵۰٪ مردان بین ۵۱ تا ۶۰ سال، ۷۰٪ در دهه ششم زندگی و تا ۸۰-۹۰٪ مردان بالای ۷۰ سال درجاتی از این مشکل را تجربه میکنند. این درصدها نشان میدهد که BPH یک اتفاق استثنایی نیست، بلکه بخشی شایع از روند افزایش سن در مردان است.
BPH خود را با نشانههایی مثل تکرر ادرار، کاهش فشار جریان ادرار، شبادراری، احساس تخلیه ناقص مثانه، تاخیر در شروع ادرار و در موارد پیشرفته احتباس ادراری نشان میدهد. برای رفع این علائم و کنترل این بیماری خوشخیم، درمانهای بدون جراحی نقش بسیار مهمی پیدا کردهاند.
چرا درمان بدون عمل جراحی انتخاب بهتری میباشد؟
عمل جراحی پروستات بدون برش جراحی عملاً ممکن نیست، به همین دلیل روش کلاسیک این حوزه مانند TURP با وجود اثربخشی بالا، عوارضی مانند خونریزی، نیاز به بیهوشی عمومی، بستری چندروزه و احتمال انزال برگشتی را به همراه داشت. همین موارد باعث شد تمرکز پزشکی مدرن به سمت روشهای غیرجراحی حرکت کند؛ روشهایی که با هدف کاهش عوارض و حفظ کیفیت زندگی بیماران طراحی شدند.
علاوه بر اینکه عوارض این روشهای جدید کمتر است، امروزه رویکردهای درمانی بر اساس شدت علائم (مثلاً نمره IPSS)، اندازه پروستات و شرایط عمومی بیمار تنظیم میشوند. یعنی تصمیم درمانی شخصیسازی شده است، نه یک نسخه واحد برای همه.
به همین دلیل بسیاری از مردان ترجیح میدهند از درمان بزرگی پروستات بدون عمل استفاده کنند، بهخصوص زمانی که تمایل دارند عملکرد جنسی خود را حفظ کنند و خیلی سریع به فعالیتهای روزمره بازگردند.
روشهای غیرتهاجمی درمان بزرگی پروستات
روشهای غیرتهاجمی همان روشهایی هستند که بدون برش جراحی باز و با حداقل آسیب بافتی، بزرگی پروستات را کنترل یا درمان میکنند. طیف این روشها شامل درمان دارویی، تکنیکهای مبتنی بر انرژی مانند لیزر، بخار آب، رادیوفرکانسی، مایکروویو و مهمتر از همه آمبولیزاسیون شریانهای پروستات است.
این روشها توانستهاند در بسیاری از موارد جایگزین درمانهای جراحی سنتی شوند؛ البته در شرایطی که بیمار کاندید مناسب آنها باشد. جراحی باز معمولاً زمانی توصیه میشود که عوارضی مانند سنگ مثانه بزرگ، آسیب کلیوی یا مشکلات پیچیده دیگر وجود داشته باشد.
در ادامه این قسمت روشهای غیرجراحی درمان بزرگی پروستات را معرفی کردهایم:
درمان دارویی برای بزرگی پروستات
دارودرمانی اولین خط درمانی است که توسط پزشک برای کنترل علائم خفیف تا متوسط توصیه میشود. آلفابلاکرها مانند تامسولوسین با شل کردن عضلات صاف پروستات و گردن مثانه، طی چند روز تا چند هفته باعث بهبود جریان ادرار میشوند و شروع اثر نسبتاً سریعی دارند. همچنین مهارکنندههای ۵-آلفا ردوکتاز مانند فیناستراید با کاهش سطح DHT، طی ۳ تا ۶ ماه حجم پروستات را کوچک میکنند و بیشتر برای پروستاتهای بزرگتر کاربرد دارند. درمان ترکیبی این دو گروه دارویی اثر قابل توجهی بر کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری دارد. با این حال، از عوارض این داروها میتوان به سرگیجه، کاهش فشار خون، کاهش میل جنسی یا اختلال نعوظ اشاره کرد. به همین دلیل، در بسیاری از بیماران در صورت عدم پاسخ مناسب، گزینههای کمتهاجمیتر مطرح میشود.
درمان با لیزر برای بزرگی پروستات
درمان با لیزر یکی دیگر از روشهای کمتهاجمی است که خونریزی آن کمتر از جراحی باز بوده و مدت بستری آن بسیار کوتاهتر است. در تکنیکهایی مانند GreenLight یا HoLEP، بافت اضافی پروستات با انرژی لیزر تبخیر یا برداشته میشود تا مجرای ادرار باز شود. خیلی از افراد این روش را «عمل لیزری پروستات بدون جراحی» میدانند، اما از نظر علمی همچنان یک اقدام مداخلهای داخل مجرایی محسوب میشود؛ یعنی با وجود نداشتن برش پوستی، نوعی جراحی آندوسکوپیک است. نکته مهم درباره این روش این است که با وجود اثربخشی بالایش، احتمال انزال برگشتی همچنان وجود دارد.
آمبولیزاسیون پروستات: روشی نوین و کمخطر
در بین گزینههای موجود، درمان کمتهاجمی بزرگی پروستات با آمبولیزاسیون یا PAE یکی از پیشرفتهترین روشهای حال حاضر است که نقاهت کوتاهتری دارد و بدون بیهوشی عمومی انجام میشود. در این تکنیک، متخصص رادیولوژی مداخلهای شریانهای تغذیهکننده پروستات را بهصورت هدفمند مسدود میکند. سپس طی چند هفته تا چند ماه، خونرسانی به بافت اضافی کاهش یافته و پروستات بهتدریج کوچک میشود. PAE باعث کاهش حجم بافت (بهطور متوسط ۲۵ تا ۴۰ درصد)، کاهش فشار بر مجرای ادرار و بهبود جریان ادراری میشود. بدین ترتیب بهعنوان یک راهکار مؤثر برای درمان پروستات با آمبولیزاسیون شناخته میشود و در بسیاری از بیماران میتواند وابستگی به دارو یا سوند را برطرف کند.
چطور آمبولیزاسیون پروستات انجام میشود؟
آمبولیزاسیون پروستات در سه مرحله انجام میشود: پیش از عمل، حین عمل و پس از آن.
قبل از انجام، ارزیابی دقیق صورت میگیرد؛ این ارزیابی شامل بررسی شدت علائم (مانند پرسشنامه IPSS)، عملکرد کلیه و تصویربرداری از عروق لگنی است تا مسیر شریانهای پروستات بهطور دقیق مشخص شود.
سپس با بیحسی موضعی و آرامبخشی خفیف، یک کاتتر ظریف از طریق شریان مچ دست یا کشاله ران وارد سیستم عروقی میشود. با هدایت فلوروسکوپی پیشرفته و گاهی سیتی سهبعدی حین عمل، شریانهای پروستات بهطور دقیق شناسایی میشوند. سپس میکرواسفرهای کالیبرهشده (۳۰۰-۵۰۰ میکرومتر) برای انسداد انتخابی تزریق میگردند.
این فرآیند معمولاً بین ۶۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد و در اکثر موارد بیمار همان روز مرخص میشود. علائم بهبود اغلب طی ۵ تا ۸ روز آینده شروع میشود و حداکثر اثر درمان طی چند ماه بعد مشاهده خواهد شد.
آمبولیزاسیون پروستات توسط چه متخصصانی و با چه مهارتهایی انجام میشود؟
درمان پروستات با آمبولیزاسیون یک کار کاملاً تخصصی است و هر پزشکی مجاز به انجام آن نیست. این روش در حوزه رادیولوژی مداخلهای انجام میشود؛ شاخهای فوقتخصصی که بر اقدامات عروقی کمتهاجمی با هدایت تصویربرداری تمرکز دارد.
پروستات عروق پیچیده و گاهی بسیار ظریفی دارد. شناسایی درست شریانهای تغذیهکننده پروستات و بستن هدفمند آنها نیازمند تسلط کامل بر آناتومی لگن، مهارت کار با میکروکاتترها و تجربه بالا در آنژیوگرافی عروقی است. کوچکترین خطا در تشخیص مسیر عروقی میتواند به بافتهای مجاور آسیب بزند؛ به همین دلیل تجربه عملی پزشک نقش تعیینکنندهای در نتیجه درمان دارد.
در تهران، دکتر مجید فرجی بهعنوان متخصص اقدامات مداخلهای قلب و عروق، این روش را با استفاده از تکنیکهای مدرن مانند آمبولیزاسیون دوطرفه هدفمند و در برخی موارد با دسترسی رادیال (از طریق شریان دست) انجام میدهد. استفاده از دسترسی رادیال باعث راحتی بیشتر بیمار، کاهش عوارض محل ورود و امکان تحرک سریعتر پس از انجام کار میشود.
تسلط ایشان بر آناتومی پیچیده عروق لگنی، استفاده از تصویربرداری پیشرفته و تجربه گسترده در اقدامات اینترونشنال، باعث میشود آمبولیزاسیون با دقت بالا و بهصورت کاملاً هدفمند انجام شود؛ یعنی فقط عروق تغذیهکننده پروستات مسدود شوند و بافتهای دیگر آسیبی نبینند.
روشهای غیرجراحی مبتنی بر فناوری پیشرفته
امروزه چندین روش بهعنوان درمانهای جایگزین جراحی پروستات معرفی شدهاند که با رویکردی کمتهاجمی، علائم را کنترل کرده و دوره نقاهت کوتاهتری دارند.
یورولیفت (UroLift)
UroLift روش دیگری است که در آن ایمپلنتهای کوچکی داخل پروستات قرار داده میشود تا لوبهای بزرگشده را کنار بزند و مجرا را باز نگه دارد. انجام آن معمولاً حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد و اغلب سرپایی است. بهبود علائم تقریباً سریع احساس میشود و عملکرد جنسی معمولاً حفظ میشود.
Rezūm (درمان با بخار آب)
در روش Rezūm بخار آب استریل به بافت پروستات تزریق میشود و سلولهای اضافی را تخریب میکند. بدن طی چند هفته بافت تخریبشده را جذب میکند و نتایج طی ۳ تا ۶ هفته ظاهر میشود. عوارض موقت مانند سوزش ادرار، تکرر یا احتباس کوتاهمدت ممکن است دیده شود، اما معمولاً گذرا هستند.
ترموتراپی یا رادیوفرکانسی (RF Therapy)
ترموتراپی نیز روش پیشرفته دیگری برای کاهش علائم است که به کمک انرژی گرمایی کنترلشده، بافت اضافی را کوچک میکند. این روش بیشتر برای موارد خفیف تا متوسط استفاده میشود و معمولاً دوره نقاهت کوتاهی دارد. میزان بهبود علائم متوسط گزارش شده است.
TUMT (Thermotherapy with Microwave Energy)
آخرین تکنیکی که میخواهیم معرفی کنیم TUMT است؛ روشی که از طریق مجرای ادراری و با استفاده از انرژی مایکروویو، بخشی از بافت داخلی پروستات را تخریب میکند تا جریان ادرار بهتر شود. این روش سرپایی است و بیشتر برای پروستاتهای کوچکتر یا علائم خفیف تا متوسط کاربرد دارد.
مزایای درمان بزرگی پروستات بدون عمل
انتخاب درمان بزرگی پروستات بدون جراحی مزایایی چون کاهش خطر خونریزی، عدم نیاز به بیهوشی عمومی، حفظ عملکرد جنسی، بازگشت سریع به فعالیتهای روزمره و کاهش مدت بستری را به همراه دارد.
بهخصوص آمبولیزاسیون پروستات مزایای زیر را دارد (بر اساس دادههای JVIR و مطالعات اروپایی):
انجام سرپایی با بیحسی موضعی
حفظ انزال طبیعی
خطر بسیار پایین بیاختیاری
مناسب برای بیماران با ریسک جراحی بالا
امکان انجام حتی در پروستاتهای بزرگ
بازگشت سریع به فعالیت روزانه (معمولاً طی چند روز)
نتایج و اثربخشی آمبولیزاسیون پروستات
مطالعات نشان میدهد که PAE میتواند بهطور میانگین ۱۰ تا ۱۷ امتیاز از نمره IPSS بکاهد. اما این کاهش عدد دقیقاً یعنی چه؟
نمره IPSS معیاری برای سنجش شدت علائم ادراری است. مثل تکرر ادرار، قطع و وصل شدن جریان، بیدار شدنهای مکرر شبانه و احساس تخلیه ناقص. وقتی بیماری مثلاً از نمره ۲۵ به ۱۰ برسد، یعنی از محدوده علائم شدید وارد محدوده خفیف یا متوسط شده است.
همچنین در بیماران وابسته به سوند، مطالعات چندمرکزی اروپایی گزارش کردهاند که بین ۶۹ تا ۹۴ درصد بیماران طی سه ماه پس از PAE از سوند بینیاز میشوند.
از نظر عملکرد جنسی نیز دادههای مطالعه PARTEM نشان میدهد که این روش در برخی بیماران عملکرد جنسیشان را بهبود داده. برخلاف جراحی TURP، انزال برگشتی در PAE گزارش نشده و خطر بیاختیاری ادراری نیز بسیار ناچیز است (کمتر از ۱٪ عوارض شدید طبق متاآنالیز JVIR).
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
چرا آمبولیزاسیون پروستات انتخاب روز دنیا است؟
گرایش جهانی به سمت درمان بزرگ شدن پروستات بدون جراحی باعث شده PAE در راهنماهای جدید بهعنوان گزینه درمانی در مراکز با تجربه توصیه شود. این روش سرپایی است، با بیحسی موضعی انجام میشود، نیاز به بیهوشی عمومی ندارد و میزان عوارض شدید آن کمتر از ۱٪ گزارش شده است. به همین دلیل بسیاری آن را بهعنوان یکی از مؤثرترین گزینهها برای درمان قطعی علائم بزرگی پروستات میشناسند.
راهحل قطعی بزرگی پروستات؛ بدون تیغ جراحی و بستری
درمان پروستات بدون جراحی با توجه به تمام مزایایی که گفته شد، امروز یک راهکار علمی و قابل اتکا در دنیا شناخته میشود. در میان روشهای موجود، آمبولیزاسیون پروستات بهدلیل ایمنی بالا، حفظ عملکرد جنسی و انجام سرپایی، بهعنوان یکی از مؤثرترین روشها برای درمان قطعی بزرگ شدن پروستات و بازگرداندن کیفیت زندگی بیماران مطرح است.
این روش در کلینیک تخصصی دکتر مجید فرجی در تهران انجام میشود. ایشان، متخصص قلب و عروق، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و دارای فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی هستند و مسئولیت فنی بخش آنژیوگرافی بیمارستان گاندی را بر عهده دارند. برای دریافت مشاوره تخصصی، بررسی شرایط فردی و تعیین مناسبترین روش درمان، میتوانید با کلینیک تماس بگیرید و وقت ویزیت با دکتر فرجی تنظیم کنید تا پس از ارزیابی دقیق، مسیر درمانی متناسب با وضعیت شما انتخاب شود.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | مسئول فنی بخش آنژیوگرافی در هتل بیمارستان گاندی
برای مشاوره و تعیین وقت تماس بگیرید: ۰۹۹۱۴۰۱۸۹۲۰ - ۲۶۷۴۹۴۸۰-۰۲۱
✅ یا بهصورت آنلاین نوبت رزرو کنید: [رزرو آنلاین نوبت]
کلینیک و مطب دکتر مجید فرجی ارائهدهنده خدمات تخصصی قلب و عروق شامل آنژیوگرافی، درمان واریس، آمبولیزاسیون پروستات بدون جراحی، اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تست ورزش، هولتر فشار و ریتم
سوالات رایج در مورد درمان پروستات بدون جراحی
1. آیا واقعاً میتوان پروستات را بدون عمل جراحی باز درمان کرد؟
بله، تکنولوژیهای پیشرفته پزشکی امکان درمان بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) را بدون نیاز به برشهای جراحی باز فراهم کردهاند. روشهایی مانند آمبولیزاسیون شریانهای پروستات (PAE)، درمان با بخار آب (Rezūm)، یورولیفت و لیزر درمانی از جمله روشهای کمتهاجمی هستند که بدون نیاز به جراحی کلاسیک (TURP)، علائم را بهبود میبخشند.
2. بهترین روش برای درمان پروستات کدام است؟
انتخاب بهترین روش به فاکتورهای متعددی از جمله شدت علائم (نمره IPSS)، حجم پروستات، شرایط عمومی بیمار و ترجیح فرد برای حفظ عملکرد جنسی بستگی دارد. هیچ نسخه واحدی برای همه وجود ندارد و پزشک متخصص پس از بررسی نتایج آزمایشها و تصویربرداریها، مناسبترین گزینه را به شما پیشنهاد خواهد داد.
3. تفاوت آمبولیزاسیون پروستات (PAE) با جراحی سنتی در چیست؟
تفاوت اصلی در میزان تهاجمی بودن و عوارض آنهاست. در جراحی سنتی (مانند TURP)، نیاز به بیهوشی عمومی، احتمال خونریزی بیشتر و ریسک انزال برگشتی وجود دارد. در مقابل، آمبولیزاسیون پروستات (PAE) با بیحسی موضعی انجام میشود، دوره نقاهت بسیار کوتاهی دارد، ریسک انزال برگشتی در آن گزارش نشده و بیمار معمولاً همان روز مرخص میشود.
4. آیا درمان غیرجراحی باعث اختلال در عملکرد جنسی میشود؟
یکی از مزایای اصلی روشهای نوین غیرجراحی، بهویژه آمبولیزاسیون پروستات، حفظ عملکرد جنسی است. برخلاف برخی جراحیهای کلاسیک که خطر اختلال نعوظ یا انزال برگشتی را به همراه دارند، دادههای علمی نشان میدهند که PAE نه تنها خطر عوارض جنسی را به حداقل میرساند، بلکه در برخی موارد منجر به بهبود این عملکرد نیز شده است.
5. دوره نقاهت و بازگشت به فعالیت روزانه پس از آمبولیزاسیون چقدر است؟
این روش سرپایی است و نیازی به بستری طولانیمدت ندارد. اکثر بیماران میتوانند طی چند روز به فعالیتهای روزمره خود بازگردند. نتایج اولیه و بهبود علائم ادراری معمولاً طی ۵ تا ۸ روز پس از عمل آغاز شده و به تدریج در طول چند ماه به حداکثر خود میرسد.
6. آیا انجام آمبولیزاسیون پروستات نیاز به بیهوشی دارد؟
خیر؛ آمبولیزاسیون پروستات با بیحسی موضعی و آرامبخشی خفیف انجام میشود. این موضوع آن را به گزینهای ایدهآل برای بیمارانی که به دلیل سن بالا یا بیماریهای زمینهای، کاندیدای مناسبی برای بیهوشی عمومی یا جراحیهای سنگین نیستند، تبدیل کرده است.
7. آیا نتایج درمان غیرجراحی پروستات ماندگار است؟
بله، روشهای نوین مانند آمبولیزاسیون با هدف قرار دادن عروق تغذیهکننده پروستات، باعث کوچک شدن بافت اضافی میشوند. مطالعات بالینی نشان میدهد که این روش میتواند نمره IPSS (شاخص شدت علائم) را بهطور قابلتوجهی کاهش داده و بسیاری از بیماران را از وابستگی به سوند یا مصرف طولانیمدت دارو بینیاز کند.
8. چه کسی آمبولیزاسیون پروستات را انجام میدهد و آیا حساسیت بالایی دارد؟
این روش توسط متخصص «رادیولوژی مداخلهای» یا متخصصین «اینترونشنال» انجام میشود که تسلط کامل بر آناتومی عروق لگنی دارند. به دلیل ظرافت بالای عروق پروستات، مهارت پزشک در انجام آنژیوگرافی و انسداد هدفمند شریانها بسیار حیاتی است تا از آسیب به بافتهای مجاور جلوگیری شود.