مقایسه آنژیوپلاستی عروق کرونر با جراحی قلب باز؛ کدام روش بهتر است؟
بیماری عروق کرونر زمانی ایجاد میشود که پلاکهای چربی داخل شریانهای خونرسان به قلب تجمع پیدا میکنند و باعث تنگی یا انسداد جریان خون میشوند. این مشکل میتواند به درد قفسه سینه، تنگی نفس، خستگی و حتی سکته قلبی منجر شود. هدف درمان، بازگرداندن خونرسانی کافی به عضله قلب و پیشگیری از حوادث قلبی آینده است.
برای کنترل مؤثر این تنگیها و جلوگیری از پیشرفت بیماری، معمولاً پس از انجام آنژیوگرافی قلب و بررسی دقیق وضعیت عروق، دو روش اصلی درمانی شامل آنژیوپلاستی عروق کرونری و جراحی بایپس قلب (CABG) مطرح میشوند. اما کدام یک بهتر است؟ در ادامه، به این سؤال پاسخ داده میشود.
آنژیوپلاستی عروق کرونر قلب چیست؟ (PCI)
آنژیوپلاستی یک روش کمتهاجمی است که برای بازکردن شریانهای مسدود بدون جراحی باز به کار میرود. در این روش:
- یک کاتتر نازک از شریان مچ دست یا کشاله ران وارد میشود.
- بالون در محل تنگی باد میشود تا شریان باز شود.
- معمولاً یک استنت (لوله توری فلزی) برای جلوگیری از بسته شدن مجدد در محل قرار داده میشود.
- استنتهای امروزی اغلب دارو-آزاد هستند و احتمال تنگی مجدد را کاهش میدهند.
مزایای آنژیوپلاستی به شرح زیر است:
- بیحسی موضعی، بدون بیهوشی کامل
- مدت عمل حدود ۱–۲ ساعت
- بستری کوتاه (۱–۲ روز)
- بهبودی سریع و بازگشت سریع به فعالیتها
- روش استاندارد طلایی در سکته قلبی حاد
اما کدام بیماران از این روش بیشتر سود میبرند؟ آنژیوپلاستی معمولاً برای بیماران با تنگی یک یا دو رگ مناسبتر است.
انتخاب بین آنژیوپلاستی و جراحی بایپس باید بر اساس آناتومی عروق کرونر، شدت بیماری و شرایط بالینی هر بیمار انجام شود؛ زیرا هیچ روشی بهصورت مطلق برای همه بیماران برتر نیست.
همچنین در ارزیابیهای اولیه، استفاده از سیتی آنژیوگرافی عروق کرونر میتواند در تشخیص شدت و محل انسداد نقش مهمی داشته باشد و هزینه آنژیوگرافی نیز یکی از فاکتورهای مهمی میباشد که در کنار شرایط بیمار بررسی میشود. در طی جلسات مشاوره، دکتر مجید فرجی با بررسی دقیق عکس آنژیوپلاستی قلب و تصاویر تشخیصی، مناسبترین تصمیم درمانی را پیشنهاد میکند.
جراحی قلب باز (CABG)
جراحی بایپس یک عمل تهاجمی میباشد که طی آن مسیر جدیدی برای عبور خون از اطراف شریان مسدود ایجاد میشود. جناب دکتر فرجی این روش را در بیمارانی که انسدادهای وسیع یا پیچیده دارند، یا در مواردی که آنژیوپلاستی پاسخ کافی نمیدهد، توصیه و اجرا میکند؛ معمولاً پس از انجام اسکن قلب و بررسی دقیق میزان آسیب و جریان خونرسانی به عضله قلب.
مراحل جراحی شامل:
- بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد.
- قفسه سینه باز میشود.
- یک رگ سالم از پا، قفسه سینه یا بازو برداشته و به عنوان گرافت بایپس مورد استفاده قرار میگیرد.
- گرافت از آئورت به شریان کرونر متصل میشود تا خونرسانی احیا شود.
مزایای جراحی بایپس شامل:
- درمان ایدهآل برای انسدادهای متعدد، طولانی یا پیچیده
- نتایج بلندمدت عالیتر، خصوصاً در بیماران دیابتی
- مناسب برای انسداد شریان اصلی چپ
- امکان انجام چندین بایپس در یک عمل
البته این روش معایبی نیز دارد؛ از جمله بستری ۵ تا ۷ روزه، دوره بهبود طولانیتر تا حدود ۶ تا ۸ هفته و خطراتی مثل مشکلات بیهوشی، عفونت یا درد پس از عمل.
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟
آنژیوگرافی: روش تشخیصی است. فقط تصویرگیری و بررسی انسداد.
آنژیوپلاستی: روش درمانی است و شامل بالون و استنتگذاری میشود.
گاهی هر دو در یک جلسه انجام میشوند.
جدول تفاوتهای آنژیوپلاستی و جراحی بایپس
در این قسمت، برای انتخاب بین این دو روش باید تفاوتهای ساختاری و نتایج کوتاهمدت و بلندمدت هر کدام را در نظر گرفت. جدول زیر مقایسهای ساده و قابلدرک ارائه میدهد:
| ویژگی | آنژیوپلاستی با استنت (PCI) | جراحی بایپس قلب (CABG) |
|---|---|---|
| تهاجم | کمتهاجمی | جراحی باز |
| بیهوشی | موضعی | عمومی |
| مدت عمل | ۱–۲ ساعت | ۳–۶ ساعت |
| بستری | ۱–۲ روز | ۵–۷ روز |
| بهبودی | سریع (۱–۲ هفته) | طولانی (۶–۸ هفته) |
| مناسب برای | انسدادهای ساده و متوسط | انسدادهای پیچیده و چندگانه |
کدام روش برای چه کسی بهتر است؟
انتخاب روش درمانی کاملاً به شرایط بالینی، نوع و تعداد رگهای درگیر و … بستگی دارد:
۱. محل و شدت انسداد
- بیماری تکعروقی → آنژیوپلاستی
- بیماری سهعروقی، دیابت، انسداد شریان اصلی چپ → جراحی بایپس
۲. شرایط بالینی
- سکته قلبی حاد → آنژیوپلاستی فوری
- آنژین پایدار → ارزیابی تیم قلب
۳. سلامت عمومی بیمار
- سالمندان یا بیماران با خطر جراحی بالا → آنژیوپلاستی
- بیماران جوان با درگیری گسترده → بایپس
۴. ترجیح بیمار
برخی بیماران بهبودی سریعتر را ترجیح میدهند، برخی دیگر دوام طولانیتر را.
زندگی بعد از آنژیوپلاستی و نتایج بلندمدت
بسیاری از بیماران طی چند روز به زندگی عادی برمیگردند. اما باید بدانیم:
- آنژیوپلاستی فقط انسداد مکانیکی را رفع میکند، نه علت بیماری را.
- رعایت رژیم غذایی، ترک سیگار، ورزش و داروهای ضدپلاکت ضروری است.
- میزان طول عمر بیماران آنژیوپلاستی تا حد زیادی به کنترل عوامل خطری مثل کلسترول و دیابت وابسته است.
- در برخی افراد، نیاز به اقدام مجدد ممکن است وجود داشته باشد.
مراقبت پس از جراحی بایپس
پس از جراحی بایپس، بیمار وارد مرحله مهمی از بهبودی میشود که رعایت نکات مراقبتی در آن بسیار مهم است. این مراقبتها شامل:
- کنترل درد قفسه سینه
- محدودیت فعالیت تا جوشخوردن استخوان
- پیادهروی تدریجی
- مصرف منظم داروها
- یافتن علائم هشداردهنده مانند تنگی نفس یا تورم پا
جمعبندی
هیچکدام از این دو روش «بهتر» به صورت مطلق نیستند.
آنژیوپلاستی عروق کرونر و استنت برای انسدادهای ساده توصیه میشود، اما جراحی قلب باز برای بیمارانی بهتر میباشد که انسدادهای گسترده دارند و به دنبال نتایج بلندمدت بهتر هستند. برای انتخاب بهترین روش، مشاوره دقیق با دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق میتواند مسیر درمان را روشنتر و تصمیمگیری را آگاهانهتر کند.
منبع:
آیا این نوشته برایتان مفید بود؟
