ضربان قلب بالاتر یا پایینتر از چه عددی خطرناک میشود؟
ضربان قلب یکی از مهمترین شاخصهای سنجش وضعیت سلامت قلب و عملکرد سیستم گردش خون میباشد. وقتی ضربان قلب کمی بالاتر یا پایینتر از حالت معمول میشود، بهطور طبیعی سؤالاتی در ذهن شکل میگیرد؛ سؤالاتی مثل ضربان قلب خطرناک چند است؟ یا آیا ضربان قلب پایین خطرناک است؟
در ادامه این مطلب میخواهیم پس از بررسی ضربانهای قلبی نرمال در حالتهای مختلف و بازههای سنی گوناگون، به این پرسشها پاسخ دهیم و مرز بین حالت طبیعی و هشداردهنده را شفافتر کنیم. در ادامه این مطلب، برای درک بهتر ارتباط چاقی و ضربان قلب و همچنین نقش آنها در افزایش خطر آریتمی قلبی و سکته قلبی، به مقالات مرتبط و تخصصیتری ارجاع دادهایم تا بتوانید هر موضوع را بهصورت جداگانه و عمیقتر بررسی کنید.
ضربان قلب چیست؟
ضربان قلب یا نبض، تعداد دفعاتی میباشد که قلب در یک دقیقه منقبض و منبسط میشود و خون را در بدن به گردش درمیآورد. این عدد بر حسب ضربان در دقیقه (bpm) بیان میشود و به عواملی مانند سن، سطح فعالیت بدنی، وضعیت سلامت، شرایط روحی و حتی مصرف برخی داروها بستگی دارد. به همین دلیل، ضربان قلب نرمال برای هر شخص میتواند محدودهای اختصاصی داشته باشد.
ضربان قلب در حالات مختلف چقدر باید باشد؟
ضربان قلب در شرایط مختلف بدن میتواند تغییر کند و این تغییر همیشه به معنای مشکل نیست. برای مثال، ضربان قلب هنگام استراحت، فعالیت بدنی یا هیجان با یکدیگر متفاوت میباشد و این موضوع در اغلب موارد طبیعی محسوب میشود.
ضربان قلب نرمال چقدر است؟
بهطور کلی، برای بزرگسالان غیرورزشکار، ضربان قلب نرمال در حالت استراحت بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه میباشد. اعدادی خارج از این بازه، بسته به شرایط فرد، میتوانند طبیعی یا نشانه هشدار باشند.
ضربان قلب در حالت استراحت چقدر است؟
ضربان قلب در حالت استراحت زمانی اندازهگیری میشود که فرد بیدار، آرام و بدون فعالیت بدنی میباشد (ترجیحاً صبح پس از بیدار شدن).
- بزرگسالان: ۶۰ تا ۱۰۰ bpm
- ورزشکاران حرفهای: گاهی ۴۰ تا ۶۰ bpm بدون خطر
ضربان قلب در حال فعالیت بدنی چقدر است؟
در حین ورزش، افزایش ضربان طبیعی است. معیار اصلی، قرار گرفتن در محدوده ضربان قلب هدف است:
- فعالیت با شدت متوسط: ۵۰٪ تا ۷۰٪ حداکثر ضربان قلب
- فعالیت با شدت زیاد: ۷۰٪ تا ۸۵٪ حداکثر ضربان قلب
- حداکثر ضربان قلب تخمینی از فرمول ۲۲۰ منهای سن بهدست میآید.
جدول محدودههای طبیعی ضربان قلب بر اساس سن
ضربان قلب با افزایش سن تغییر میکند و این موضوع کاملاً طبیعی است. محدودههای کلی به شکل زیر هستند:
| گروه سنی / وضعیت | ضربان طبیعی در حالت استراحت (تعداد در دقیقه) |
|---|---|
| نوزاد (تا ۳ ماه) | ۸۵ – ۱۰۵ |
| کودک (۲ تا ۱۰ سال) | ۶۰ – ۱۴۰ |
| نوجوان | ۶۰ – ۱۰۰ |
| بزرگسال | ۶۰ – ۱۰۰ |
| ورزشکاران حرفهای | زیر ۶۰ (گاهی تا ۴۰) |
جدول ضربان قلب هدف و حداکثر برای بزرگسالان
اکنون بهتر است به نسبت سن و شدت فعالیت بدنی نگاهی دقیقتر به محدوده ضربان قلب هدف و حداکثر ضربان داشته باشیم:
| سن | محدوده ضربان قلب هدف (تعداد در دقیقه) | حداکثر ضربان قلب |
|---|---|---|
| ۲۰ سال | ۱۰۰ – ۱۷۰ | ۲۰۰ |
| ۳۰ سال | ۹۵ – ۱۶۲ | ۱۹۰ |
| ۴۰ سال | ۹۰ – ۱۵۳ | ۱۸۰ |
| ۵۰ سال | ۸۵ – ۱۴۵ | ۱۷۰ |
| ۶۰ سال | ۸۰ – ۱۳۶ | ۱۶۰ |
| ۷۰ سال | ۷۵ – ۱۲۸ | ۱۵۰ |
ضربان قلب بالای 150 خطرناک است؟
ضربان قلب بالای ۱۵۰ ضربه در دقیقه در حالت استراحت طبیعی نیست و در اغلب موارد بهعنوان یک وضعیت خطرناک تلقی میشود. علت بالا رفتن ضربان قلب ناگهانی میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، از جمله:
- استرس شدید، حمله پانیک
- کمآبی بدن یا تب
- کمخونی یا پرکاری تیروئید
- آریتمیهای قلبی
برای درمان بالا رفتن ضربان قلب در خانه (در صورتی که علائم شدید وجود نداشته باشد) میتوانید اقداماتی مانند نشستن یا دراز کشیدن در وضعیت آرام، انجام تنفس عمیق و آهسته، نوشیدن آب کافی، پرهیز از مصرف کافئین و نیکوتین و دوری موقت از موقعیتهای استرسزا را انجام دهید.
اگر ضربان بالای ۱۵۰ با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سرگیجه همراه باشد، مراجعه فوری به اورژانس ضروری میباشد. دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق، توصیه میکند در چنین شرایطی از خوددرمانی پرهیز شده و بررسی تخصصی هرچه سریعتر انجام شود.
ضربان قلب پایین نشانه چیست؟
ضربان قلب پایینتر از ۶۰ bpm در افراد غیرورزشکار، برادیکاردی نام دارد. این وضعیت میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، از جمله:
- آمادگی جسمانی بالا
- مصرف داروهایی مانند بتابلاکرها
- مشکلات هدایتی قلب
- کمکاری تیروئید
آیا ضربان قلب پایین خطرناک است؟
اگر ضربان قلب پایین بدون علامت باشد، معمولاً خطرناک نیست. اما اگر با علائمی مثل ضعف، غش یا خستگی شدید همراه شود، باید بررسی شود.
ولی اگر پرسشتان این است که ضربان قلب پایین خطرناک چند است؟ باید بگوییم که اعداد زیر ۴۰ bpm (در غیرورزشکاران) هشداردهنده محسوب میشوند.
برای ضربان قلب پایین چی بخوریم؟
در موارد خفیف و غیرپاتولوژیک میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
- مصرف مایعات کافی
- رژیم غذایی متعادل حاوی پتاسیم و منیزیم (موز، سبزیجات برگ سبز)
- پرهیز از حذف خودسرانه داروها
برای درمان خانگی کاهش ضربان قلب باید به اصلاح سبک زندگی نیز توجه کرد؛ خواب کافی، مدیریت استرس، پرهیز از مصرف الکل و کنترل مصرف داروها میتواند به متعادل شدن ضربان قلب کمک کند.
البته درمان ضربان قلب پایین در منزل همیشه کافی نیست و بهتر است برای بررسیهای بیشتر، شناسایی علت اصلی و اطمینان از سلامت سیستم هدایتی قلب، حتماً به پزشک متخصص مراجعه شود؛ بهویژه اگر کاهش ضربان با علائمی مانند ضعف، سرگیجه یا احساس غش همراه باشد. در چنین شرایطی، در صورت تشخیص پزشک، ممکن است نیاز به اقدامات مداخلهای قلب و عروق برای پیشگیری از عوارض جدیتر و حفظ عملکرد طبیعی قلب وجود داشته باشد.
روش صحیح اندازهگیری ضربان قلب
برای اندازهگیری صحیح ضربان قلب بهتر است:
- چند دقیقه در حالت آرام بنشینید.
- دو انگشت اشاره و وسط را روی مچ دست یا کنار گردن قرار دهید.
- ضربان را ۳۰ ثانیه بشمارید و در ۲ ضرب کنید.
- دستگاههای پوشیدنی کمککنندهاند، اما دقت آنها یکسان نیست.
سخن پایانی
ضربان قلب شاخصی مهم برای ارزیابی عملکرد قلب و وضعیت کلی سلامت بدن میباشد. با شناخت محدودههای نرمال و توجه به شرایط بدنی خود، میتوانید تا حد زیادی در خانه تشخیص دهید که ضربان قلبتان طبیعی است یا نیاز به بررسی دارد.
اگر ضربان قلب شما خارج از محدودههای ذکرشده بود یا علائمی مانند درد قفسه سینه، سرگیجه، تنگی نفس یا غش را تجربه کردید، حتماً به دکتر مجید فرجی مراجعه کنید. ایشان با تخصص در زمینه قلب و عروق میتوانند علت دقیق را بررسی و درمان مناسب را ارائه دهند.
سوالات متداول درباره ضربان قلب بالا، ضربان قلب پایین
ضربان قلب بالای 90 خطرناک است؟
در حالت استراحت، اگر مداوم باشد و با علائم همراه شود، نیاز به بررسی دارد.
پایین آوردن ضربان قلب فوری چگونه است؟
تنفس عمیق، دوری از محرکها (کافئین، استرس) و نشستن در وضعیت آرام میتواند موقتاً مؤثر باشد.
ضربان قلب پایین چند است؟
در افراد غیرورزشکار، ضربان قلب کمتر از ۶۰ ضربه در دقیقه پایین محسوب میشود.
منبع:
آیا این نوشته برایتان مفید بود؟
