جراحی قلب باز چیست؟ مراحل، مزایا، ریسکها و مراقبتهای بعد از عمل
جراحی قلب باز یکی از شناختهشدهترین مداخلات درمانی در پزشکی مدرن میباشد. عملی که در بسیاری از موارد، مرز میان ادامه یک زندگی با کیفیت و پیشرفت یک بیماری جدی قلبی را مشخص میکند. سالانه حدود ۲ میلیون نفر در جهان تحت این جراحی قرار میگیرند و تجربه بالینی نشان داده، در صورت انتخاب درست بیمار و تیم درمانی، نتایج آن ماندگار است. میتوان گفت در درمان بیماریهای دریچهای قلب، انتخاب بهترین روش اسکن قلب نقش تعیینکنندهای در تشخیص دقیق، برنامهریزی جراحی و افزایش شانس موفقیت درمان دارد.
Open-heart surgery is a type of heart surgery that involves opening your chest wall so a surgeon can reach your heart more easily. It’s a way surgeons can reach your heart directly and treat the heart issue you have.
جراحی قلب باز نوعی عمل قلب است که در آن دیواره قفسه سینه باز میشود تا جراح بتواند بهطور مستقیم به قلب دسترسی پیدا کند و مشکل قلبی را درمان کند.
عمل قلب باز چیست و چگونه انجام میشود؟
جراحی قلب باز روشی است که در آن جراح با ایجاد برش در قفسه سینه و باز کردن استخوان جناغ، به قلب دسترسی مستقیم پیدا میکند. این روش زمانی انتخاب میشود که درمانهای دارویی، آنژیوگرافی یا روشهای کمتهاجمی پاسخگو نباشند. در چنین شرایطی، مراجعه به بهترین دکتر برای تپش قلب کمک میکند تا علت اصلی بهدرستی تشخیص داده شود و مناسبترین مسیر درمانی انتخاب گردد.
عمل قلب باز با اهداف مختلفی صورت میگیرد که از مهمترینشان میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- درمان بیماریهای پیشرفته عروق کرونر
- اصلاح یا تعویض دریچههای معیوب
- ترمیم نقایص مادرزادی
- نجات بیماران دچار نارسایی شدید قلب
انواع عمل جراحی قلب باز
جراحی قلب باز تنها یک شکل ندارد و بسته به شرایط بیمار در اشکال مختلفی انجام میشود:
- بایپس عروق کرونر (CABG)
- تعویض یا ترمیم دریچههای قلبی
- ترمیم نقایص مادرزادی قلب
- تعمیر آنوریسم قلب یا آئورت
- پیوند قلب
- کارگذاری دستگاههایی مانند LVAD یا ضربانساز
عمل قلب باز چگونه انجام میشود؟ (مراحل کلی)
روند جراحی معمولاً به شکل زیر پیش میرود:
- بیهوشی عمومی کامل
- ایجاد برش ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتری در وسط قفسه سینه
- باز کردن استخوان جناغ
- اتصال به دستگاه قلب-ریه (در روش با پمپ)
- انجام اصلاحات لازم روی قلب
- راهاندازی مجدد ضربان قلب
- بستن جناغ با سیمهای دائمی
- بخیه لایههای عضلانی و پوست
عمل جراحی قلب باز چند ساعت طول میکشد؟
بسته به نوع عمل، شرایط بیمار و تعداد اقدامات انجامشده، زمان جراحی معمولاً ۳ تا ۶ ساعت است.
روشهای انجام جراحی قلب باز
انتخاب روش انجام جراحی قلب باز به نوع بیماری قلبی، شرایط عمومی بیمار و تشخیص جراح بستگی دارد و هر کدام از این تکنیکها برای موقعیتهای مشخصی طراحی شدهاند.
جراحی با پمپ (On-Pump)
در این روش قلب موقتاً متوقف شده و دستگاه قلب-ریه گردش خون را بر عهده میگیرد. بیشتر عملها با این تکنیک انجام میشوند.
جراحی بدون پمپ (Off-Pump)
قلب حین جراحی به تپش ادامه میدهد. این روش بیشتر در بایپس عروق کرونر کاربرد دارد و برای همه بیماران مناسب نیست.
دکتر مجید فرجی با تجربه بالینی گسترده در هر دو روش، پس از بررسی دقیق شرایط بیمار، ایمنترین تکنیک جراحی را انتخاب میکند تا ریسکها به حداقل برسند و نتیجه درمان پایدار باشد.
مزایای جراحی قلب باز
با وجود پیشرفت روشهای کمتهاجمی، جراحی قلب باز همچنان در بسیاری از بیماران بهترین و قطعیترین راه درمان محسوب میشود و مزایای آن در درازمدت کاملاً قابلمشاهده است.
- سابقه طولانی و نتایج قابل پیشبینی
- کاهش چشمگیر علائم بیماری
- افزایش توان فعالیت روزانه
- بهبود عملکرد قلب
- افزایش طول عمر بعد از عمل قلب باز در بیماران مناسب
ریسکها و عوارض احتمالی جراحی قلب باز
جراحی قلب باز مانند هر عمل بزرگ دیگری ریسکهایی دارد که در ادامه به آنها اشاره کردهایم:
عوارض شایع
- خونریزی و عفونت زخم
- بینظمی ضربان قلب
- درد قفسه سینه و تب
- مشکلات تنفسی موقت
عوارض جدی اما کمشیوع
- سکته مغزی
- حمله قلبی
- نارسایی کلیه
- مرگ
احتمال مرگ در عمل قلب باز
این احتمال به سن، بیماریهای زمینهای و اورژانسی بودن عمل بستگی دارد. در مراکز مجهز، میزان مرگومیر معمولاً کمتر از ۲ تا ۳ درصد گزارش میشود.
مراقبتهای پس از عمل قلب باز
دوران پس از جراحی به اندازه خود عمل اهمیت دارد و رعایت دقیق توصیههای پزشکی، روند بهبودی را سریعتر میکند.
مراقبتهای اولیه در بیمارستان
- بستری در ICU به مدت ۱ تا ۳ روز
- پایش مداوم قلب و تنفس
- شروع زودهنگام راه رفتن و تمرینات تنفسی
مراقبت های بعد از عمل قلب باز در منزل
دوره نقاهت معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته طول میکشد.
نکات اصلی مراقبتی:
- شستوشوی ملایم زخم و خشک نگه داشتن آن
- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین
- پیادهروی روزانه با افزایش تدریجی
- مصرف دقیق داروهای تجویزی
- رعایت رژیم کمنمک و کمچرب
مدت زمان بیهوشی بعد از عمل قلب باز
بیشتر بیماران طی چند ساعت پس از پایان جراحی از بیهوشی خارج میشوند، اما احساس گیجی یا خوابآلودگی تا ۲۴ ساعت طبیعی است.
طول عمر بعد از عمل قلب باز
در صورت رعایت مراقبتها، اصلاح سبک زندگی و شرکت در برنامههای توانبخشی قلبی، بسیاری از بیماران سالها زندگی فعال و با کیفیت خواهند داشت.
هزینه عمل قلب باز در سال 1404
هزینه به عوامل مختلفی بستگی دارد:
| نوع مرکز درمانی | محدوده تقریبی هزینه |
|---|---|
| بیمارستان دولتی | چند ده میلیون تومان |
| بیمارستان خصوصی | تا چند صد میلیون تومان |
بیمههای پایه در مراکز دولتی بخش عمده هزینه را پوشش میدهند، اما در بیمارستانهای خصوصی سهم پرداختی بیمار بیشتر است.
علائم هشداردهنده پس از ترخیص از عمل قلب باز
در صورت مشاهده موارد زیر باید فوراً با پزشک تماس گرفته شود:
- تب بالا یا ترشح چرکی از زخم
- تنگی نفس شدید
- درد قفسه سینه جدید
- ضعف ناگهانی یا اختلال گفتار
جمعبندی
جراحی قلب باز از آن دست درمانهایی است که زندگی بیمار را وارد مرحلهای تازه میکند. هرچند مهارت جراح اهمیت بالایی دارد، اما ادامه مسیر درمان به میزان تعهد بیمار به مراقبتها، مصرف منظم داروها و تغییر سبک زندگی وابسته است. زمانی که این عوامل در کنار هم قرار میگیرند، شانس دستیابی به یک نتیجه قابلاعتماد بهمراتب بیشتر میشود.
اگر میخواهید این مسیر حساس درمانی را با اطمینان طی کنید، قرار گرفتن تحت نظر دکتر مجید فرجی، متخصص قلب و عروق میتواند نقطه شروعی مطمئن برای بازگشت به یک زندگی سالمتر باشد.
منبع:
آیا این نوشته برایتان مفید بود؟
